سوره مائده — آیه 32

معانی واژگان:

• مِنْ أَجْلِ: به سبب، به خاطر
• كَتَبْنَا: مقرر کردیم، حکم کردیم
• فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ: تباهی و نابودی در زمین (مانند کفر، شرک، راهزنی و جنایت‌های بزرگ)
• فَكَأَنَّمَا: پس گویی که
• أَحْيَاهَا: زنده‌اش کرد، از مرگ و نابودی رهایی‌اش داد
• بِالْبَيِّنَاتِ: با دلایل روشن و معجزات آشکار
• لَمُسْرِفُونَ: تجاوزکنندگان از حدّ و زیاده‌روی‌کنندگان

تفسیر آیه:

به سبب آن جنایت هولناکِ قتلِ هابیل به دست قابیل، ما بر بنی‌اسرائیل حکم و فرمان لازم‌الاجرا صادر کردیم که هر کس انسانی را بدون آنکه در برابرِ کشتنِ کسی قصاص شود یا بدون آنکه آن شخص فسادی در زمین کرده باشد (مانند کفر، محاربه و راهزنی) به قتل برساند، گویی همه مردم را کشته است؛ زیرا در نگاه خداوند، کشتن یک انسان بی‌گناه به اندازه کشتن همه انسان‌ها سنگین و گناهی بس عظیم است و کیفر آن همانند کیفر قتل همه مردم است. و هر کس از کشتن انسانی که خداوند خونش را حرام کرده خودداری کند و او را از مرگ و نابودی برهاند، گویی همه مردم را زنده کرده است؛ چرا که حفظ حرمت و جان یک انسان، حفظ حرمت و جان همه انسان‌هاست و پاداش او همانند پاداش کسی است که همه مردم را زنده کرده باشد.

و به راستی پیامبران ما با دلایل روشن و معجزات آشکار نزد بنی‌اسرائیل آمدند تا آنان را به راه راست هدایت کنند و از این‌گونه جنایت‌ها بازدارند، اما با این حال، بسیاری از آنان پس از آمدن پیامبران و روشن شدن حق، در زمین از حدّ خود تجاوز کردند و به کشتارهای ناحق و ارتکاب گناهان و محرمات ادامه دادند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. حرمت والای جان انسان: این آیه نشان می‌دهد که در اسلام، جان یک انسان بی‌گناه تا چه اندازه ارزشمند است؛ تا آنجا که کشتن او همچون کشتن تمام بشریت شمرده شده است. این نگاه بلند، انسان را به احترام به حیات دیگران و پرهیز از هرگونه تجاوز به جان و مال و ناموس مردم دعوت می‌کند.
2. مسئولیت اجتماعی در قبال دیگران: نجات جان یک انسان، همانند زنده کردن همه مردم پاداش دارد. این یعنی هر مسلمانی در برابر جان و سرنوشت دیگران مسئول است و با یک اقدام نیک می‌تواند سرنوشت جامعه‌ای را تغییر دهد.
3. اسلام دین صلح و امنیت است: این آیه به زیبایی نشان می‌دهد که اسلام هرگز با کشتار و خشونت بی‌دلیل موافق نیست و تنها در مواردی خاص مانند قصاص یا مقابله با مفسدان فی‌الارض اجازه قتل می‌دهد. پس دین ما دین رحمت، مهربانی و حفظ امنیت برای همه انسان‌هاست.
4. هشدار به تجاوز از حدود الهی: پایان آیه به ما می‌آموزد که پس از شناخت حق و آمدن پیامبران و دلایل روشن، نباید مانند بنی‌اسرائیل از حدود الهی تجاوز کنیم و به گناه و ستم ادامه دهیم. مؤمن واقعی کسی است که پس از شناخت حق، در مسیر اطاعت و بندگی ثابت‌قدم بماند.