Sure Mâide — Ayet 32

Kelime Anlamları:

• Min ecli zâlik: Bu yüzden, bu sebepten dolayı
• Ketebnâ: Yazdık, hükmettik, farz kıldık
• Nefs: Can, insan
• Fesâd: Bozgunculuk, karışıklık çıkarma
• Fekeennemâ: Sanki, güya
• Ahyâhâ: Onu yaşattı, hayatta kalmasına vesile oldu
• Beyyinât: Apaçık deliller, mucizeler
• Musrifûn: Aşırı gidenler, haddi aşanlar

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, Hz. Âdem'in oğullarından Kâbil'in kardeşi Hâbil'i öldürmesiyle başlayan ilk cinayet hadisesine atıfta bulunmaktadır. İşte bu kıssanın ardından Yüce Allah, İsrailoğullarına şu büyük hükmü yazmış, yani farz kılmıştır: Kim bir cana kıymadan, yani kısas gerektiren bir suç işlemeden veya yeryüzünde fesat çıkarmadan masum bir insanı öldürürse, sanki bütün insanları öldürmüş gibidir. Çünkü bir insanın hayatına kastetmek, Allah'ın koyduğu sınırları hiçe saymak ve insanlık onurunu ayaklar altına almak demektir. Bu bakımdan tek bir cana kıymakla bütün insanlığa kıymak arasında Allah katında büyük bir fark yoktur; her ikisi de büyük bir günahtır ve ağır bir cezayı gerektirir.

Bunun tam tersi olarak, kim bir canı kurtarır, onun yaşamasına vesile olur, onu ölümden veya helak olmaktan kurtarırsa, sanki bütün insanları yaşatmış gibi büyük bir sevap kazanır. Çünkü bir insanın hayatını kurtarmak, toplumun huzuruna ve güvenliğine katkı sağlamak demektir. Bu hüküm, İslam'ın cana verdiği yüce değeri ve insan hayatının ne kadar kutsal olduğunu göstermektedir.

Sevgili kardeşlerim, bu âyet bize gösteriyor ki İslam dini, insan hayatına büyük bir önem vermektedir. Bir tek masum insanın öldürülmesi, bütün insanlığın öldürülmesi gibi ağır bir suçtur. Bu sebeple Müslüman olarak bizler, cana kıymaktan şiddetle kaçınmalı, barışı ve huzuru yaymaya çalışmalıyız. Bir insanı yaşatmak, ona hayat vermek, onun derdine derman olmak, hastasına şifa, açına aş, muhtacına yardım etmek, bütün insanlığı yaşatmak gibi büyük bir sevaptır.

Allah Teâlâ, İsrailoğullarına peygamberlerini apaçık deliller ve mucizelerle göndermiş, bu hükümleri onlara bildirmiştir. Fakat onların çoğu, bu uyarılara rağmen yeryüzünde aşırılık yapmaya devam etmiş, haddi aşmışlardır. Bu durum, bizim için bir ibret ve uyarıdır. Bizler, Allah'ın emirlerine uymalı, peygamberlerin getirdiği mesajlara kulak vermeli ve aşırılıktan kaçınmalıyız.

Aziz Müslümanlar! Bu âyet, İslam'ın evrensel mesajını ortaya koymaktadır. İnsan hayatı kutsaldır ve korunmalıdır. Bir kişinin öldürülmesi, tüm insanlığa yapılmış bir saldırıdır. Bir kişinin kurtarılması ise tüm insanlığa yapılmış bir iyiliktir. Bu anlayışla hareket ederek, toplumda barışı, huzuru ve adaleti tesis etmeliyiz. Allah'ın rızasını kazanmak için birbirimize karşı merhametli olmalı, kimsenin canına, malına ve onuruna zarar vermemeliyiz. Unutmayalım ki, bir canı kurtarmak, bütün insanlığı kurtarmak gibidir. Bu yüce değerleri hayatımıza geçirdiğimizde, hem dünyada huzur bulur hem de ahirette büyük mükâfatlara nail oluruz.