Аль-Маида сүрөсү — Аят 95

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• الصَّيْدَ — аң улоо, аңчылык кылуу; бул жерде кургактагы аң-куштарды аңдоо.
• حُرُمٌ — "харам" сөзүнүн жалпылык түрү; башкача айтканда, ажылык же умра үчүн ихрам байлаган адамдар.
• النَّعَمِ — төө, уй, кой-эчки сыяктуу үй жаныбарлары.
• ذَوَا عَدْلٍ — адилеттүү эки киши; алардын күбөлүгү жана чечими акыйкат болушу керек.
• هَدْيًا — курмандык; Аллахка жакындашуу үчүн союлуучу мал.
• بَالِغَ الْكَعْبَةِ — Каага жетүүчү; башкача айтканда, Меккедеги Харамга жеткирилип, ошол жерде союлат.
• وَبَالَ أَمْرِهِ — кылган ишинин жазасын, кесепетин тартуу.
• عَفَا — кечирди, кечирим кылды.
• عَزِيزٌ — кудуреттүү, жеңилгис, эч ким ага каршы тура албаган.
• ذُو انْتِقَامٍ — өч алуучу, күнөөкөрлөрдү жазалоочу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, ыйман келтирген адамдар! Ажылык же умра үчүн ихрам байлаган абалда же Харам аймагында жүргөнүңөрдө кургактагы аң-кушту өлтүрбөгүлө. Кимде-ким ихрам абалында аңды атайлап өлтүрсө, ага өлтүргөн аңына окшош үй жаныбарынан (төө, уй же кой-эчкиден) курмандык берүү милдет болот. Бул курмандыктын түрүн жана өлчөмүн силердин араңардан эки адилеттүү киши чечип берет. Ал курмандык Каага жеткирилип, ошол жерде союлат. Эгер кимдир-бирөө буга кудуретүү болбосо, анда анын ордуна Харамдын жакырларына тамак берүү — ар бир жакырга жарым саа тамак — же болбосо ошол тамактын өлчөмүнө барабар орозо кармоо милдет. Мунун баары ага кылган ишинин кесепетин тарттыруу үчүн белгиленген. Бул тыюу салынганга чейин өтүп кеткен иштерди Аллах кечирди. Ал эми ким мындан кийин да атайлап кайталаса, Аллах ага каршы өч алат. Аллах кудуреттүү, өч алуучу.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят ыймандуу адамдарга Аллахтын буйруктарына баш ийүүнүн маанилүүлүгүн көрсөтөт. Ихрам абалында аң улоо — Аллахтын тыюусу, ага баш ийүү ыймандын белгиси.
• Аллах адамдарга жеңилдик берүүнү каалайт: ким курмандыкка кудуретүү болбосо, тамак берүү же орозо кармоо сыяктуу жеңил жолдорду сунуштайт. Бул Исламдын ырайымдуулугун көрсөтөт.
• Кылган күнөөнүн кесепетин түшүнүү жана андан сабак алуу — ыймандуу адамдын сапаты. Аллах өткөндөгү кемчиликтерди кечирет, бирок атайлап кайталагандарга эскертүү берет.
• Аллахтын кудуреттүүлүгү жана өч алуучулугу — ага каршы келүүдөн сактанууга чакырат. Бирок Аллахтын кечиримдүүлүгү да чоң, ошондуктан тообо кылып, жакшы иштерге кайтууга умтулуу керек.
• Бул аят Исламдын адилеттикке жана тартипке негизделгенин көрсөтөт: эки адилеттүү кишинин чечими менен гана курмандык белгиленет. Бул коомдук жоопкерчиликти жана адилеттикти үйрөтөт.