Аль-Маида сүресі — Аят 95

1. Сөздердің мағынасы:

• حُرُمٌ — ихрамдағылар, яғни қажылық немесе умра үшін ихрам киген адамдар.
• النَّعَمِ — түйе, сиыр, қой-ешкі сияқты төрт түлік мал.
• ذَوَا عَدْلٍ — әділ екі адам, яғни әділеттілігімен танылған екі куә.
• هَدْيًا — құрбандыққа шалынатын мал.
• بَالِغَ الْكَعْبَةِ — Кағбаға жететін, яғни Меккедегі Харам аймағында шалынатын.
• وَبَالَ أَمْرِهِ — ісінің зардабы, жазасы.
• عَزِيزٌ — құдіретті, жеңілмейтін.
• ذُو انْتِقَامٍ — кек алушы, қарсы келгендерді жазалаушы.

1. Аяттың тәпсірі:

Уа, иман келтіргендер! Қажылық немесе умра үшін ихрамда жүрген кездеріңде құрлықтағы аң-құсты ауламаңдар. Кімде-кім ихрамда жүріп, әдейілеп аң ауласа, оның өтеуі — өлтірген аңына ұқсас төрт түлік малдан құрбандық шалу. Оны әділдігімен танылған екі адам бағалап, ұқсастығын анықтайды да, сол мал Меккедегі Харамға жеткізіліп шалынады. Егер оған мүмкіндігі болмаса, онда оның орнына Харамдағы кедейлерге тамақ беру керек — әр кедейге жарты сағ өлшеміндей. Немесе оған балама ретінде ораза ұстау керек — әр жарты сағ тамаққа бір күн ораза. Бұның бәрі — адамның өз ісінің зардабын тартып, жазасын сезінуі үшін. Бұрын, яғни тыйым салынғанға дейін болған істерді Алла кешірді. Ал енді кімде-кім қайтадан бұл тыйымды әдейілеп бұзса, Алла одан кек алады. Алла — құдіретті, кек алушы.

Бұл аятта Алла Тағала ихрамдағы адамдарға құрлықтағы аң-құсты аулауға тыйым салады. Себебі ихрам — бұл ерекше қасиетті күй, онда адам барлық жағынан тәртіпті сақтап, Аллаға бойсұнуы керек. Егер біреу әдейілеп аң өлтірсе, ол үшін белгілі бір өтеу төлеуге міндетті. Бұл өтеу үш түрлі жолмен өтелуі мүмкін: біріншіден, өлтірілген аңға шамалас малды құрбандыққа шалу; екіншіден, оның құнына тең тамақты Харамдағы кедейлерге тарату; үшіншіден, оған балама ораза ұстау. Бұл жазалардың мақсаты — адамның жасаған күнәсінің ауыртпалығын сезінуі және болашақта одан сақтануы. Ал бұрын, тыйым салынбаған кезде жасалған істер үшін Алла кешірім жасады. Бірақ енді кімде-кім бұл тыйымды қайта бұзса, Алла оны жазалайды. Алланың құдіреті шексіз, Ол Өзіне қарсы келгендерден кек алуға қабілетті.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят Алланың әмірлеріне мойынсұнудың маңыздылығын көрсетеді. Ихрам кезінде тыйымдарды сақтау — Аллаға деген құрмет пен бойсұнудың белгісі.
• Алла Тағала адамдарға жеңілдік жасайды: өтеудің бірнеше жолын ұсынып, әркім өз мүмкіндігіне қарай таңдай алады. Бұл — Исламның рақымдылығы мен даналығының көрінісі.
• Күнәнің зардабын сезіну — адамды тәрбиелеп, оны болашақта жаман істерден сақтандырады.
• Алланың кешірімділігі мен әділдігі қатар жүреді: бұрынғы қателіктерді кешіреді, бірақ әдейілеп қайталағандарды жазалайды. Бұл — Алланың әділдігі мен құдіретінің көрінісі.
• Ислам — адамды жауапкершілікке шақыратын, әрі рақымдылық пен әділеттілікті ұштастыратын дін. Бұл аят мұсылмандарды Алланың әмірлерін сүйіспеншілікпен орындауға, әрі қателіктерден сабақ алуға шақырады.