Каф сүрәсе — Аять 37

Сүзләрнең мәгънәләре:

• Җикрә — гыйбрәт, вәгазь, искәртү.
• Калб — акыл, аң, зиһен (йөрәк дип тә аңлашыла, чөнки ул акылның һәм аңның үзәге).
• Әлкәс-сәмгъ — колак салу, ишетүгә игътибар итү, тыңлау.
• Шәһид — йөрәге белән хәзер булу, гафил булмау, башы белән генә түгел, бөтен вөҗүды белән ишетү.

Аять тәфсире:

Әй, Мухәммәд галәйһиссәләм! Безнең әүвәлге кавемнәрне һәлак итүебездә, аларның башына төшкән ґәзапларда — гакыллы кешеләр өчен зур гыйбрәт һәм вәгазь бар. Бу гыйбрәттән файдалану өчен кешедә ике сыйфатның берсе булырга тиеш:

Беренчесе — акыллы йөрәк. Ягъни кешенең аңлый торган, фикер йөртә торган йөрәге булсын. Андый кеше үткәннәрнең хәлләрен уйлап, Аллаһының кодрәтенә һәм ґәзабына инанып, гыйбрәт алыр.

Икенчесе — ишетүгә әзерлек. Әгәр кешенең акылы көчсез булса да, ул колак салып тыңларга әзер булсын. Ләкин бу тыңлау гади генә түгел, ә йөрәге белән, игътибарын туплап, гафиллектән һәм сахралыктан азат булып тыңлау булсын. Андый кеше Коръән аятьләрен ишеткәндә, аларның мәгънәсенә төшенеп, вәгазьләрен кабул итәр.

Димәк, бу аять кешеләрне ике юл белән гыйбрәт алырга чакыра: я үз акылы белән фикер йөртеп, яки игътибарлы ишетү белән хакыйкатьне кабул итеп. Әмма икесе дә булмаса — кеше һәлакәттә калыр.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Гыйбрәт алу — иманның ачкычы. Үткән кавемнәрнең язмышы безнең өчен иң зур сабак. Аларның һәлакәте — Аллаһының вәгъдәсе хак, ґәзабы чын икәнен исбатлый.
2. Акылны куллану — бәхет юлы. Аллаһы безгә акыл биргән, шушы акылны Коръән аятьләренә һәм тәбигать билгеләренә карап фикер йөртү өчен куллансак, ул безне туры юлга алып барыр.
3. Игътибарлы ишетүнең кыйммәте. Коръәнне ишеткәндә йөрәк белән тыңлау — күңелнең йомшаруына һәм иманның ныгуына сәбәп була. Гафиллек белән ишетү файда бирми.
4. Йөрәк тәрбиясе — гыйбадәтнең бер өлеше. Кеше үз йөрәген пакь тотарга, аны Коръән нуры белән тутырырга тиеш. Чөнки йөрәк пакь булса, гамәлләр дә төзәлер.
5. Аллаһының рәхмәте киң. Ул һәркемгә үз дәрәҗәсенә карап аңлау бирә: кемгәдер акыл белән, кемгәдер ишетү белән хакыйкатьне ача. Әмма һәркемнән ихласлылык таләп ителә.