Qof surasi — Oyat 37

Kalima ma'nolari:

• "Qalb" – bu yerda aql va tushuncha ma'nosida kelgan.
• "Alqas-sam'a" – qulog'ini berib, diqqat bilan tinglash.
• "Shahid" – hozir bo'lgan, qalbi hushyor va g'ofil bo'lmagan.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o'tgan xalqlarning halok etilishini eslatib, bu voqealarda ibrat va esdalik borligini bayon qilmoqda. Bu ibratdan faqatgina quyidagi ikki toifadagi insonlar foyda oladilar:

Birinchisi – aql-idrok egasi bo'lgan kishi. Ya'ni, qalbi (aql-zakovati) bilan o'ylab, bu voqealardan saboq oladigan, o'tgan ummatlarning boshiga tushgan musibatlardan ibratlanib, o'z holatini tuzatadigan inson.

Ikkinchisi – diqqat bilan tinglovchi kishi. Ya'ni, qulog'ini berib, Qur'on oyatlari va nasihatlarni tinglaydigan, lekin qalbi hozir bo'lgan, g'ofillik va beparvolikdan xoli bo'lgan inson. Bunday kishi eshitganlarini tafakkur qiladi va undan saboq oladi.

Oyatda "qalb" so'zi aql ma'nosida kelgan, chunki aqlning joyi qalb deb hisoblanadi. "Alqas-sam'a" esa qulog'ini berib, butun vujudi bilan tinglashni anglatadi. "Shahid" esa qalbi hozir, diqqati jamlangan, eshitayotgan narsasini anglab yetadigan kishini bildiradi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat musulmonlarga o'tgan xalqlarning taqdirlaridan saboq olishga undaydi. Bu esa insonni o'z hayotini to'g'rilashga, gunohlardan qaytishga chorlaydi.
2. Qur'on oyatlarini tinglashda qalb hozirligi va diqqat-e'tibor muhimligi o'rgatiladi. Faqat shunday tinglashgina insonga foyda beradi.
3. Alloh taolo har bir insonga aql bergan, shu aql bilan o'ylab, to'g'ri yo'lni topish imkonini yaratgan. Bu Allohning rahmati va marhamatining belgisidir.
4. Oyat insonni beparvolik va g'ofillikdan ogohlantiradi, chunki g'ofil qalb hech qachon haqiqatni anglay olmaydi.
5. Bu oyat musulmonlarga Qur'on va uning oyatlarini chuqur tafakkur bilan o'qish va tinglash odatini singdiradi, bu esa iymonni mustahkamlaydi va insonni Allohga yaqinlashtiradi.