Qaf surəsi — Ayə 37

Sözlərin izahı:

• ذِكْرَى (zikra): Öyüd-nəsihət, düşünməyə vadar edən xatırlatma.
• قَلْب (qəlb): Burada məcazi mənada dərk edən ağıl, şüur nəzərdə tutulur.
• أَلْقَى السَّمْعَ (əlqa əs-səm'): Qulaq asmaq, diqqətlə dinləmək.
• شَهِيد (şəhid): Burada "şahid" mənasında deyil, qəlbi hazır olan, qafil olmayan, diqqətini cəmləyən şəxs mənasındadır.

Ayənin təfsiri:

Bu ayədə Allah-Təala buyurur ki, keçmişdə küfr və azğınlıq üzündən məhv edilmiş ümmətlərin aqibəti — onların yerlərinin xarabalığa çevrilməsi, qüdrətli dövlətlərinin yox olması — hər bir insan üçün böyük bir öyüd-nəsihət və ibrət mənbəyidir. Lakin bu ibrətdən yalnız iki xüsusiyyətə malik olan insanlar faydalana bilər:

Birinci qrup: Qəlbi olan, yəni sağlam düşüncə və şüur sahibi olub, gördüyü və eşitdiyi hadisələrdən nəticə çıxara bilən insanlar. Belə bir insan tarixin gedişatına baxıb düşünür: "Bu ümmətlər niyə məhv oldu? Onların günahı nə idi? Mən də eyni səhvləri təkrarlamayım."

İkinci qrup: Qulağını verib diqqətlə dinləyən, qəlbi oyaq olan, qafil və laqeyd olmayan insanlar. Yəni Allahın kitabını, peyğəmbərlərin təbliğini can-qulaqla dinləyən, dinlədiyi zaman şüuru açıq olan, mənasını dərk etməyə çalışan kəslər.

Bu ayə bizə göstərir ki, hidayət yolunda iki əsas vasitə var: düşünmək və dinləmək. Kim hər ikisini birləşdirsə — həm ağlını işlədib düşünsə, həm də haqqı diqqətlə dinləsə — o, doğru yolu tapar. Uca Allah bu ayə ilə bizə Quranı və keçmişdən gələn xəbərləri qəlbimizi açıq, şüurumuzu oyaq halda qarşılamağı öyrədir. Gəlin biz də Quranı oxuyarkən və dinləyərkən qəlbimizi hazır edək, diqqətimizi cəmləyək və bu ilahi xəbərdarlıqlardan ibrət götürək. Çünki ibrət götürmək — qəlbi diri olan və haqqı dinləməyə hazır olan möminlərin xüsusiyyətidir.