Каф сүрөсү — Аят 37

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• ذِكْرَى (зикра): эскертүү, насаат, ой жүгүртүүгө себеп болуучу нерсе.
• قَلْبٌ (калб): бул жерде жүрөк деген мааниде эмес, акыл-эс, түшүнүү жөндөмү дегенди билдирет.
• أَلْقَى السَّمْعَ (алка-с-самъа): кулагын салуу, көңүл коюп угуу, кулагын берүү.
• شَهِيدٌ (шахийд): бул жерде күбө деген мааниде эмес, көңүлү ооу, зээни менен угуп турган, бейкапар эмес дегенди туюндурат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта өткөн коомдордун, элдердин жок болуп кетишинен адам баласы үчүн чоң сабак, чоң эскертүү бар экенин билдирүүдө. Бул эскертүү, бул насаат ар бир адамга эмес, белгилүү шарттарга жооп берген адамдарга гана таасир этет.

Биринчиден, бул эскертүү акыл-эси бар, ой жүгүртө алган, нерселердин маңызын түшүнө алган адамдарга арналат. Мындай адам өткөн коомдордун тагдырынан сабак алып, өз жашоосун оңдойт.

Экинчиден, бул эскертүү Аллахтын сөзүн, Анын китебин көңүл коюп, зээни менен угуп, жүрөгү ооу болуп, бейкапар болбой турган адамдарга да арналат. Мындай адам кулагын салып угат, айтылган нерселердин маанисин терең түшүнөт жана ага ылайык аракет кылат.

Демек, бул аят бизге өткөн коомдордун жок болушу жөнүндөгү кабарларды жөн эле окуй салбастан, алардан сабак алууга, ой жүгүртүүгө, Аллахтын аяттарын көңүл коюп угууга чакырат. Кимде акыл-эс бар болсо жана ким Аллахтын сөзүн чын жүрөктөн угуп, түшүнүүгө аракет кылса, ал бул эскертүүдөн пайда алат.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Акыл-эсти колдонууга чакыруу: Ислам дини адамды ой жүгүртүүгө, акыл-эсин иштетүүгө, нерселердин маңызын түшүнүүгө үндөйт. Бул дин сокур ишенимди эмес, акылдуу ишенимди талап кылат.
• Кулак салуунун мааниси: Аллахтын сөзүн угуу жөн эле кулак менен угуу эмес, жүрөк менен, зээн менен угуу экенин түшүнөбүз. Бул бизге Куранды окуганда же укканда көңүлүбүздү бөлбөй, толук берүүгө үйрөтөт.
• Өткөн коомдордон сабак алуу: Тарыхтагы жок болгон коомдор, алардын кыйрашы бизге эскертүү. Бул бизге жашоодо туура жолду тандоого, адашпоого жардам берет.
• Ар бир адамга жеткиликтүүлүк: Бул аятта айтылган эскертүү белгилүү бир адамдарга гана эмес, акыл-эси бар жана көңүл коюп уга турган ар бир адамга арналган. Бул Исламдын ар бир адамга ачык экенин, ага жетүү үчүн жөнөкөй шарттар гана керек экенин көрсөтөт.
• Курандын кереметтүүлүгү: Курандын аяттары адамды ойлонууга, өзүн өзү текшерүүгө, жакшы жолго түшүүгө чакырат. Бул аят да ошол кереметтүү сөздөрдүн бири.