Ар-Рахман сүрөсү — Аят 45

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• فَبِأَيِّ — "кайсы" дегенди билдирет, суроо берүү ыкмасы.
• آلَاءِ — "нийматтар", "жакшылыктар" деген мааниде. Бул сөздүн жекелик түрү "إِلًى" же "آلَاء" болуп, Аллахтын адамдарга берген түрдүү жакшылыктарын, берекелерин билдирет.
• رَبِّكُمَا — "экиңердин Раббиңер" дегенди билдирет. Бул жерде "эки" деп жин менен инсанга (адамзат менен жиндер коомчулугуна) кайрылып айтылган.
• تُكَذِّبَانِ — "экиңер жалганга чыгарып, танып-билбей жатасыңар" деген мааниде. Башкача айтканда, Аллахтын берген жакшылыктарын четке кагып, аларды жокко чыгарып жатасыңар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала жиндер менен адамдарга кайрылып: "Эй, жиндер жана адамдар коомчулугу! Экиңердин Раббиңер силерге берген сансыз көп жакшылыктарынын, берекелеринин жана ар кандай нийматтарынын ичинен кайсынысын жалганга чыгарып, танып-билбей жатасыңар?" — деп сурайт.

Бул суроо адамды ойлонууга чакырат. Аллах адам баласына жана жиндерге түркүн-түркүн жакшылыктарды берген: ден соолук, ырыс-кешик, акыл-эс, туура жол көрсөтүү, пайгамбарларды жиберүү, ыйман нурү ж.б.у.с. Ошол эле учурда бул аят адамды өзүнүн Раббисине ыраазы болууга, Анын берген жакшылыктарын моюнга алууга жана аларды четке какпоого үндөйт.

Аллах бул суроону кайталап-кайталап берүү менен адамдын жана жиндин көңүлүн бурдуруп, аларды өздөрүнүн жоопкерчилигин түшүнүүгө, Аллахтын жакшылыктарын танып-билүүгө жана Ага шүгүр кылууга чакырат. Анткени Аллахтын нийматтарын жокко чыгаруу же четке кагуу — бул чоң каталык жана ыраазылыксыздык.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллах Таала адамдарга жана жиндерге болгон чексиз мээримин жана жакшылыктарын эскертет. Бул — Аллахтын ырайымынын кеңдигин көрсөтөт.
• Ар бир адам өз жашоосунда Аллахтын берген жакшылыктарын ойлонуп, аларды танып-билүүгө жана шүгүр кылууга тийиш. Бул — ыймандын жана ыраазылыктын белгиси.
• Аят адамды өзүнүн жаратуучусуна болгон мамилесин оңдоого, Аллахтын нийматтарын четке какпоого чакырат.
• Аллахтын суроосу — бул коркутуу эмес, балким, ойлонууга жана туура жолго түшүүгө чакыруу. Бул — Исламдын адамды жакшылыкка үндөөчү, ырайымдуу дини экенин көрсөтөт.
• Бул аят аркылуу адам Аллахтын берген жакшылыктарын эске алып, Ага болгон ыраазылыгын билдирүүгө, Анын буйруктарын аткарууга жана тыйгандарынан тыйылууга умтулат. Бул — бактылуу жашоонун жана акыреттеги ийгиликтин ачкычы.