اعراف سۈرىسى — ئايەت 145

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• ئەلۋاھ: «لەۋھ» نىڭ كۆپلۈكى بولۇپ، ياغاچ ياكى تاشتىن ياسالغان تاختاي دېگەن مەنىدە. ئاللاھ تائالا مۇسا ئەلەيھىسسالامغا تەۋراتنى مۇشۇ تاختايلارغا يازغان.
• مەۋئىزە: ۋەز-نەسىھەت، ئىبرەت ئالىدىغان ۋە ئاگاھلاندۇرىدىغان سۆز دېگەن مەنىدە.
• تەپسىل: ئېنىق بايان قىلىش، تەپسىلىي چۈشەندۈرۈش دېگەن مەنىدە.
• بىقۇۋۋە: كۈچ-قۇۋۋەت بىلەن، جىددىي ۋە ئىخلاس بىلەن ئېلىش دېگەن مەنىدە.
• ئەھسەن: ئەڭ گۈزەل، ئەڭ ياخشى دېگەن مەنىدە.
• دارۇل فاسىقىين: پاسىقلارنىڭ يۇرتى، يەنى ئاللاھقا ئىتائەتسىزلىك قىلغۇچىلارنىڭ ئاقىۋەت بارىدىغان جايى دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا مۇسا ئەلەيھىسسالامغا تەۋراتنى تاختايلارغا يازىپ بەردى. بۇ تاختايلاردا ئىسرائىل ئەۋلادلىرىنىڭ دىنى ۋە دۇنياسىغا ئائىت ھەر بىر ئىشقا كېرەكلىك ئەھكاملار، ھالال-ھارام، ئەمر-نەھىي، قىسسەلەر، ئەقىدە ۋە غەيبتى ئۇچۇرلارنىڭ ھەممىسى ئېنىق بايان قىلىنغان ئىدى. بۇلار ئىبرەت ئالىدىغانلار ئۈچۈن ۋەز-نەسىھەت، ھەمدە ھەر بىر ئىشنى ئېنىق چۈشىنىش ئۈچۈن تەپسىلىي بايان ئىدى.

ئاندىن ئاللاھ تائالا مۇسا ئەلەيھىسسالامغا: «ئى مۇسا! بۇ تەۋراتنى جىددىي ۋە ئىخلاس بىلەن ئالغىن، ئۇنىڭدىكى ئەھكاملارغا مەھكەم ئەمەل قىلغىن. قەۋمىڭ ئىسرائىل ئەۋلادلىرىغا ئۇنىڭدىكى ئەڭ گۈزەل ئەھكاملارنى ئېلىشقا، يەنى ئەمەل قىلىشقا بۇيرۇغىن. مەسىلەن، ئەپۇ قىلىش جازالاشتىن ئەۋزەل، سەۋر قىلىش ئىنتىقام ئېلىشتىن ئەۋزەل. ئەگەر ئۇلار بۇيرۇقۇمغا خىلاپلىق قىلىپ، ئىتائەتتىن چىقسا، ئۇلارنىڭ ئاقىۋىتىنى، ھالاكەت ۋە ۋەيرانچىلىققا دۇچار بولىدىغان جايىنى سىلەرگە كۆرسىتىمەن» دېدى.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرلىرىگە ۋەھىي قىلغان ھىدايەت ۋە ئەھكاملارنى جىددىي ئىخلاس بىلەن قوبۇل قىلىش، ئۇنىڭغا مەھكەم ئەمەل قىلىش ۋە باشقىلارنىمۇ ئۇنىڭ ئەڭ گۈزەل تەرەپلىرىگە چاقىرىش لازىم. شۇنداقلا، ئاللاھقا ئىتائەتسىزلىك قىلغانلارنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ ھالاكەت ئىكەنلىكىنى ئەستە تۇتۇش كېرەك. بۇ ئايەت قەلبىمىزنى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئىتائەت قىلىشقا، ئۇنىڭ ھىدايىتىنى قوبۇل قىلىشقا ۋە ئۇنىڭغا ئاسىيلىق قىلغۇچىلارنىڭ ئاقىۋىتىدىن ئىبرەت ئېلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.