سوره اعراف — آیه 169

معانی واژگان:

• خَلَف: جانشینان ناپسند و بد (با سکون لام).
• عَرَض: متاع و کالای دنیا، بهره زودگذر.
• الأَدْنى: پست و ناچیز (دنیای پست).
• مِیثاق: پیمان و عهد محکم.
• دَرَسُوا: خواندند و آموختند.

تفسیر آیه:

پس از آن گروههای پیشین که از پیامبران خود پیروی کردند، جانشینان ناپسندی آمدند که وارث کتاب (تورات) شدند. آنان کتاب را خواندند و مطالب آن را فراگرفتند، اما به آن عمل نکردند. اینان در برابر تحریف احکام الهی و تغییر سخنان خدا، رشوه و متاع پست دنیا را میگرفتند و برای توجیه گناهان خود میگفتند: «به زودی بخشیده خواهیم شد» و آرزوی بیهوده بر خدا میبستند. اما اگر باز هم متاع ناچیز دیگری از دنیا به آنان میرسید، باز آن را میگرفتند و بر گناه خود اصرار میورزیدند. آیا از آنان پیمان محکم در کتاب (تورات) گرفته نشده بود که درباره خدا جز سخن حق نگویند و به او دروغ نسبت ندهند؟ آنان مطالب کتاب را خوانده بودند و به خوبی میدانستند که وعده آمرزش الهی بدون توبه و ترک گناه، دروغ و افترایی بیش نیست. با این حال، عهد خدا را شکستند و به آن پشت کردند. سرای آخرت و نعمتهای جاودانه آن، برای کسانی که تقوا پیشه کنند و از نافرمانی خدا بپرهیزند، بهتر از متاع زودگذر دنیاست. آیا نمیاندیشید و درک نمیکنید که آنچه نزد خداست، پایدارتر و برتر از این بهرههای ناچیز دنیوی است؟

فواید و پیامهای آیه:

• علم و آگاهی به کتاب خدا، اگر با عمل همراه نباشد، نهتنها سودی ندارد، بلکه موجب افزایش مسئولیت و سختتر شدن عذاب است.
• آرزوی آمرزش الهی بدون توبه واقعی و ترک گناه، فریب شیطان و خیالی باطل است؛ خداوند تنها توبهکنندگان را میآمرزد.
• حرص و آزمندی نسبت به متاع ناچیز دنیا، انسان را به سقوط اخلاقی و دینی میکشاند و او را از آخرت غافل میسازد.
• پرهیزگاری و تقوا، کلید دستیابی به بهترین و ماندگارترین نعمتهاست؛ پس عاقل کسی است که آخرت را بر دنیای فانی ترجیح دهد.