Cin surəsi — Ayə 28

1) Bəzi sözlərin izahı:

• لِيَعْلَمَ (li-yə'ləmə): "Bilmək üçün" mənasındadır. Burada Allahın elmi və ya peyğəmbərlərin bilməsi nəzərdə tutulur.
• أَبْلَغُوا (əbləğu): "Çatdırdılar, təbliğ etdilər" deməkdir.
• رِسَالَاتِ (risaləti): "Risalətlər, göndərilən mesajlar" mənasındadır.
• أَحَاطَ (əhatə): "Əhatə etdi, hər tərəfdən bildi və qavradı" deməkdir.
• أَحْصَى (əhsa): "Saydı, hesabladı, bir-bir qeydə aldı" mənasındadır.
• عَدَدًا (ədədən): "Sayca, ədəd olaraq" deməkdir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə Allahın elminin nə qədər geniş və hərtərəfli olduğunu bizə göstərir. Uca Allah buyurur ki, peyğəmbərlər Onun risalətlərini tam şəkildə təbliğ etdiklərini bilsinlər. Yəni onlar Allahın əmrlərini, hökmlərini və xəbərlərini heç bir şey gizlətmədən, olduğu kimi insanlara çatdırdılar. Allah onların bu təbliğini qoruyub saxladı, onlara kömək etdi və risalətin heç bir yerində nöqsan buraxmadı.

Sonra Allah buyurur ki, O, peyğəmbərlərin yanında olan hər şeyi əhatə edir. Yəni onların qəlblərindəki niyyətləri, dedikləri sözləri, etdikləri əməlləri — hamısını Allah bilir. Onların təbliğ etdiyi şəriət hökmləri, verdikləri xəbərlər, gizli və aşkar hər şey Allahın elmindədir. Heç bir şey Ondan gizli qalmır.

Ayənin sonunda isə Allah buyurur ki, O, hər şeyi bir-bir sayıb hesablamışdır. Yəni yerin və göyün bütün varlıqları, onların sayı, miqdarı, hərəkətləri — hamısı Allahın dəqiq elmindədir. Bir yarpaq belə Onun izni olmadan düşməz, bir toxum belə torpağın altında gizli qalmaz.

3) Bu ayədən dərslər və dəvət:

Bu ayə bizə Allahın elminin nə qədər böyük olduğunu göstərir. Allah hər şeyi görür, hər şeyi bilir və hər şeyi sayıb hesablayır. Bu, bizim üçün böyük bir təsəllidir: heç bir yaxşı əməlimiz itmir, heç bir zərrə qədər haqqımız tapdalanmır. Allah hamısını qeydə alır və qiyamət günü onun əvəzini verəcəkdir.

Eyni zamanda bu ayə bizi Allahın elminin böyüklüyü qarşısında təvazökarlığa dəvət edir. Biz nə qədər gizli saxlasaq da, nə qədər ört-basdır etsək də, Allah hər şeyi görür. Ona görə də qəlbimizi təmiz tutmalı, əməllərimizi ixlasla etməli və Allahın bizə verdiyi risaləti — Quranı və Peyğəmbərin sünnəsini — olduğu kimi öyrənib yaşamalıyıq.

Ey insan! Bil ki, sənin hər addımın, hər sözün, hər niyyətin Allahın elmindədir. Elə isə elə yaşa ki, o elmin sənin lehinə şahidlik etsin. Quranı oxu, onunla dost ol, çünki o, sənin üçün ən böyük risalətdir. Allahın elmi hər şeyi əhatə edir — sən də bu elmin içində olduğunu unutma və hər anını Allaha yaxınlaşmaq üçün fürsət bil.