سوره انفال — آیه 24

معانی واژگان:

• «اسْتَجِيبُوا»: پاسخ دهید، اجابت کنید، فرمان ببرید.
• «لِمَا يُحْيِيكُمْ»: به آنچه شما را زنده میگرداند (از علم، ایمان و حق).
• «يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ»: میان انسان و قلبش حائل میشود، یعنی بر قلب او تسلط کامل دارد و آن را هرگونه که بخواهد میگرداند.
• «تُحْشَرُونَ»: گردآوری میشوید، محشور میشوید.

تفسیر آیه:

ای کسانی که به خدا و پیامبرش ایمان آوردهاید! دعوت خدا و رسول را اجابت کنید و فرمانبردار باشید، آنگاه که شما را به چیزی فرا میخوانند که مایهی حیات و زندگی شماست؛ یعنی ایمان، علم، حق و عمل صالح که دلهایتان را زنده میگرداند و سعادت دنیا و آخرت شما را تأمین میکند. پس در اجابت این دعوت، اصلاح و رستگاری زندگی شما در هر دو جهان نهفته است.

و بدانید که خداوند بر همه چیز تواناست و میان انسان و قلبش حائل میشود؛ یعنی اوست که بر دلها تسلط دارد و آنها را هرگونه که بخواهد میگرداند. پس اگر او بخواهد، شما را از پذیرش حق بازمیدارد و اگر بخواهد، دلهاتان را برای هدایت آماده میسازد. بنابراین، پیش از آنکه فرصت از دست برود و خداوند میان شما و پذیرش حق فاصله بیندازد، به سوی او بشتابید و دعوتش را اجابت کنید.

و نیز بدانید که در روز قیامت، همگی به سوی او بازگردانده میشوید و در آن روز، به تمام اعمالی که در دنیا انجام دادهاید، جزا داده خواهید شد؛ نیکوکاران به پاداش نیک و بدکاران به کیفر اعمال خود میرسند.

فواید و پیامهای آیه:

• دعوت خدا و رسول، دعوت به حیات حقیقی است؛ حیاتی که دل را زنده میکند و انسان را از گمراهی و نابودی نجات میدهد. پس اجابت این دعوت، رمز سعادت و رستگاری است.
• انسان هرگز نباید به ایمان و عمل خود مغرور شود؛ زیرا خداوند بر دلها تسلط دارد و اگر اراده کند، میتواند انسان را از پذیرش حق بازدارد. پس باید پیوسته با تواضع و خشوع، از او توفیق طلبید و در انجام فرمانهایش شتاب کرد.
• ایمان به روز حشر و معاد، انسان را به مسئولیتپذیری و پرهیز از گناه دعوت میکند و او را در مسیر بندگی و اطاعت خداوند ثابتقدم میگرداند.
• این آیه نشان میدهد که دین اسلام، دین زندگی و حیات است؛ نه دین رکود و جمود. هر کس به آن پاسخ مثبت دهد، زندگی دنیا و آخرتش آباد میشود و از تاریکیهای جهل و گناه به نور علم و ایمان رهنمون میگردد.