سوره انفال — آیه 25

معانی کلمات:

• فتنه: در اینجا به معنای عذاب، آزمایش و بلایی است که گریبانگیر انسانها میشود.
• لاتصیبن: هرگز به طور خاص و انحصاری اصابت نمیکند.
• خاصة: به تنهایی و اختصاصاً.

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! از عذاب و بلایی بترسید و خود را در برابر آن حفظ کنید که تنها به ستمکارانِ شما اختصاص نخواهد یافت، بلکه همه را فرا خواهد گرفت. این عذاب هنگامی نازل میشود که ظلم و گناه در میان جامعه رواج یابد و نیکوکاران در برابر آن سکوت کنند و به تغییر آن اقدام ننمایند. در چنین شرایطی، عذاب الهی همگان را - اعم از ظالم و غیرظالم - در بر میگیرد، چنانکه در تاریخ امتهای پیشین نیز چنین سنتی جاری بوده است. پس بدانید که خداوند عقابش بسیار سخت و شدید است و هیچکس را از کیفر خود در امان نمیگذارد. بنابراین، بر شماست که امر به معروف و نهی از منکر را برپا دارید و از سکوت در برابر ظلم بپرهیزید تا مبادا عذاب همگانی شما را فرا گیرد.

فواید و پیامهای آیه:

• سکوت در برابر ظلم و گناه، عذاب الهی را به همه جامعه سرایت میدهد؛ پس هر فردی در برابر سلامت اخلاقی و دینی جامعه مسئول است.
• ایمان به شدت عقاب الهی، انسان را از سهلانگاری در برابر معاصی بازمیدارد و او را به تقوا و پرهیزگاری سوق میدهد.
• این آیه نشان میدهد که اسلام دین مسئولیتپذیری اجتماعی است و مسلمانان را به همیاری در اصلاح جامعه و جلوگیری از فساد دعوت میکند.
• هشدار قرآن درباره عذاب همگانی، انگیزهای برای توبه و بازگشت به سوی خدا و ترک گناهان است تا رحمت الهی شامل حال بندگان شود.