Абаса сүрөсү — Аят 28

1. Сөздөрдүн мааниси:

• وَعِنَبًا (ва ъинабан): Жүзүм.
• وَقَضْبًا (ва кадбан): Жаш, жаңы кесилген чөп; малга тоют болуучу жашыл бадалдар жана чөптөр. Кээ бир илимпоздор аны "жаш кесилген жүзүм-жемиш" же "жашылча-жемиш" деп да түшүндүрүшкөн.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта адам баласына берген жакшылыктарын эске салып, жерден чыгарган түрдүү өсүмдүктөрдү санап жатат. Мурунку аяттарда дан эгиндерди жана башка өсүмдүктөрдү атап өткөн болсо, бул аятта дагы эки түрдүү жакшылыкты — жүзүмдү жана жаш чөптү (кадб) эске салып жатат.

Жүзүм — адамдар үчүн да, мал үчүн да пайдалуу, даамы сонун, ширелүү жемиш. Ал адамдын тамагына да, соода-сатыкка да, дары-дармекке да колдонулат. Ал эми кадб — жаңы кесилген жаш чөп, мал-жандыктарга тоют болуучу бадалдар жана жашыл өсүмдүктөр. Бул нерселердин баары Аллахтын адам баласына жана анын мал-жандыктарына болгон камкордугунун белгиси.

Аллах бул жерде адамга өз тамагынын кантип жаралганын ойлонууга чакырып, жерге жаңы жамгыр жаадырып, андан түрдүү өсүмдүктөрдү чыгарганын айтып жатат. Бул — Аллахтын кудуреттуулугунун жана ырайымдуулугунун ачык далили. Жүзүм да, жаш чөп да — адамдын жана малдын жашоосуна зарыл болгон нерселер. Демек, бул аят аркылуу Аллах бизге Өзүнүн жакшылыктарын эске салып, шүгүр кылууга жана ой жүгүртүүгө чакырып жатат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллахтын камкордугу чексиз: Аллах адамга гана эмес, анын мал-жандыктарына да тамак-ашты камдап берген. Бул — Аллахтын ырайымынын кеңдигин көрсөтөт.
• Ой жүгүртүүгө чакыруу: Ар бир жемиш, ар бир чөп — Аллахтын кудуретинин белгиси. Аларды көрүп, Аллахты таанууга жана Ага ыраазы болууга тийишпиз.
• Шүгүр кылуу: Биз жеген тамак-аштын баары Аллахтын берген жакшылыгы. Ошондуктан ар дайым Аллахка шүгүр кылып, Анын берген нерселерин баалоо керек.
• Ислам — жашоонун бардык тарабын камтыган дин: Аллах бизге рухий гана эмес, дүйнөлүк жашообузга да керектүү нерселердин баарын берген. Бул — Исламдын толук жана тең салмактуу дин экенин көрсөтөт.
• Жаратылышты байкоо — ибадат: Табияттагы Аллахтын жараткан нерселерин көрүп, ойлонуу, Аллахты эстөө — бул дагы бир ибадат. Ошондуктан ар бир жемиш, ар бир өсүмдүк бизди Аллахка жакындатуучу каражат боло алат.