Аль-Мутаффифин сүрөсү — Аят 1

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• وَيْلٌ (Уайл): Катуу азап, кыйроо, өкүнүч жана түбөлүк кайгы-касиет дегенди билдирет. Бул сөз Куранда көбүнчө катуу коркунуч жана эскертүү маанисинде келет.
• لِّلْمُطَفِّفِينَ (лил-мутаффифин): «Мутаффиф» деген сөз «татфиф» деген тамырдан алынган. Ал өлчөөдө жана тартууда башкаларга кемтик берүү, өзүнө толук алуу дегенди билдирет. Башкача айтканда, кишилердин укугун өлчөө-тартууда кемитип, өзүнө тиешелүүнү толук алуучулар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала өлчөө жана тартуу иштеринде адилетсиздик кылган адамдарга катуу эскертүү берет. Мындай адамдар башкалардан сатып алганда өздөрүнө толук өлчөп алышат, ал эми башкаларга сатканда же өлчөп бергенде кемитип беришет. Бул аят адегенде өлчөө-тартуудагы кемтиктиктерди айтса да, анын мааниси андан да кененирээк: башкалардын укугун ар кандай жол менен кемсинтүү, алдоо, ишенимди кыянаттык менен колдонуу — баары ушул эскертүүнүн ичине кирет. Аллах мындай адамдарды кыямат күнү сөзсүз жоопко тартарын, ал күндүн оор жана улуу экенин эскертет. Ошол күнү бардык адамдар Аллахтын алдында тик туруп, кичине-чоң бардык иштери үчүн эсеп беришет. Демек, өлчөөдөгү же тартуудагы кичинекей кемтик сыяктуу көрүнгөн нерсе да Аллахтын алдында чоң жоопкерчилик экенин ушул аят эскертип турат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят аркылуу Ислам дини адилеттикке, чынчылдыкка жана башкалардын укугун сыйлоого чакырарын көрөбүз. Бул — адамдар ортосундагы ишенимди бекемдеген улуу баалуулук.
• Аллах Таала пенделерине кайсы гана иш болбосун, кичине да болсо эсеп берерин эскертип, адамды ойлонууга жана жоопкерчиликтүү болууга үндөйт.
• Курандын кичине көрүнгөн кемчиликтерди да эске алып, ага катуу эскертүү бериши — анын канчалык так, терең жана адамдын күнүмдүк турмушуна түздөн-түз тиешелүү китеп экенин көрсөтөт.
• Бул аят бизди өзүбүздү текшерүүгө, башкаларга болгон мамилебизде адилет болууга, алдоодон жана кыянаттыктан алыс болууга чакырат. Ушундай жол менен гана коомдо тынчтык, ишеним жана ынтымак орнойт.
• Аллахтын адилет сотуна ишенүү адамды жакшылыкка тарбиялап, ага рухий тынчтык жана жоопкерчилик сезимин берет. Бул — Исламдын адамзат үчүн алып келген улуу жакшылыктарынын бири.