Аль-Мутаффифин сүрөсү — Аят 2

1. Сөздөрдүн мааниси:

• الَّذِينَ: алар (мурдагы аятта айтылган адамдар).
• اكْتَالُوا: өлчөп алышты (сатып алуу же өлчөтүп алуу маалында).
• عَلَى النَّاسِ: адамдардан (башкалардан).
• يَسْتَوْفُونَ: толук өлчөп алышат, өздөрүнө тиешелүү нерсени кемитпей, так толук алышат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала өлчөөдө жана тартууда адилетсиздик кылган адамдардын дагы бир сыпатын баяндайт. Алар башкалардан бир нерсе сатып алганда же өлчөтүп алганда өздөрүнүн укугун толук, кемитпей алышат. Башкача айтканда, аларга өлчөп берилгенде «толук болсун, так болсун» деп талап кылышат, бирок өздөрү башкаларга өлчөп бергенде кеминтишет, тартышат. Бул алардын эки жүздүүлүгүн, өздөрүнө гана ырайымдуу болуп, башкаларга карата адилетсиз мамиле кылганын көрсөтөт. Аяттын уландысында алардын бергенде кеминтип берүүсү да айтылат. Демек, бул жердеги негизги маселе — өлчөө-тартуудагы адилетсиздик, башкалардын укугун жеп, өз укугун гана коргоо.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Ислам дини адилеттикке, чынчылдыкка жана башкалардын укугун сыйлоого чакырат.
• Соода-сатыкта, өлчөө-тартууда так болуу — ыймандын жана такыбалыктын белгиси.
• Өзүңө ырайымдуу болуп, башкаларга карата адилетсиз болуу — бул эки жүздүүлүк жана зулумдук, ал эми Ислам зулумдукту катуу тыят.
• Кичине болуп көрүнгөн кемчилик (мисалы, таразадан бир аз кемитүү) чоң күнөөгө айланышы мүмкүн, анткени ал башкалардын акысын жеп, коомдогу ишенимди бузат.
• Куран адамдарды ой жүгүртүүгө, өз иш-аракеттерин тең салмактуулук менен баалоого чакырат. Бул аят бизди өзүбүзгө да, башкаларга да бирдей талап коюуга үйрөтөт.
• Ислам — жалпы адамзаттын жакшылыгын, коомдук адилеттикти коргоочу дин. Ошондуктан ал соодада, мамилелерде чынчылдыкты жана тазалыкты талап кылат.