Ат-Тауба сүресі — Аят 18

1. Сөздердің мағынасы:

• يَعْمُرُ (яғмуру): мешіттерді салу, тазалау, қамқорлық жасау және оларды ғибадатпен, зікірмен, діни біліммен жандандыру.
• مَسَاجِدَ (масажида): мешіттер — Аллаға ғибадат етілетін орындар.
• أَقَامَ الصَّلَاةَ (ақамас-салата): намазды толық шарттарымен, уақытында, дұрыс орындау.
• آتَى الزَّكَاةَ (атаз-заката): зекетті беру — малдың белгілі бөлігін Алланың бұйырған жерлеріне жұмсау.
• لَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ (лам яхша иллаллаһа): Алладан ғана қорқу, басқа ешкімнен Аллаға қарсы істе жасымау.
• فَعَسَىٰ (фа'аса): «мүмкін», «болар» деген мағынада; Алла тарапынан айтылса, ол міндетті түрде орындалады дегенді білдіреді.
• الْمُهْتَدِينَ (әл-муһтадин): тура жолға түскендер, адасудың орнына тура жолды тапқандар.

1. Аяттың тәпсірі:

Алланың үйлерін — мешіттерді шынайы түрде жандандырып, оларға қамқорлық жасайтын адамдар тек қана мынадай сипаттарға ие болғандар: олар Аллаға жалғыз Тәңір ретінде иман келтіреді, Оған ешкімді серік қоспайды, ақырет күніне сенеді, намазды толық орындайды, зекетін береді және ешкімнен емес, тек Алладан ғана қорқады. Яғни олар Алланың әмірлерін орындау жолында адамдардың айыптауынан, сынауынан қорықпайды, тек Жаратушының разылығын көздейді. Міне, осы сипаттарға ие болған адамдар ғана мешіттерді жандандыруға лайықты. Олар тура жолға түскендер болып саналады. Ал мұсылман емес, Аллаға серік қосқан адамдар бұл қасиетті міндеттен тым алыс.

Мешітті жандандыру дегеніміз — оны салу, тазалау, ішінде намаз оқу, зікір айту, діни білім үйрену және оны дүниелік әңгімелерден, пайдасыз істерден таза ұстау. Бұл амалдарды шынайы иманмен, ихласпен орындаған жандар ғана Алланың разылығына бөленеді. Алла тарапынан айтылған «мүмкін» деген сөз — міндетті түрде орындалатын уәде. Сондықтан бұл сипаттарға ие болғандар тура жолға түскендер қатарында болады.

1. Аяттан алынатын пайдалы қағидалар:

• Мешітке қамқорлық жасау — иманның шынайылығын көрсететін игі амал. Әрбір мұсылман мешітті жандандыруға үлес қосуға ұмтылуы керек.
• Шынайы иман — Аллаға серік қоспай сену, ақыретке сену, намазды орындау, зекетті беру және тек Алладан қорқу арқылы көрінеді.
• Алла жолында адамдардың айыптауынан қорықпау — нағыз батылдық пен ихластың белгісі. Бұл мұсылманды әлсіздіктен сақтайды.
• Мешіт — тек ғибадат орны емес, сонымен қатар білім мен рухани тәрбиенің орталығы. Оны дүниелік мақсаттардан таза ұстау — әр мұсылманның парызы.
• Тура жолға түсу — үлкен бақыт. Бұл аят бізге осы жолға түсу үшін қандай қасиеттер керектігін нақты көрсетеді.
• Ислам — адамды тек Аллаға ғана құлдық етуге, әділдікке, тазалыққа және қоғамға пайдалы болуға шақыратын дін. Осы аятты оқып, ойланып, амалға асырған адам иманның тәттілігін сезінеді.