Alaq surasi — Oyat 16

Kalimalarning ma'nolari:

• Nāsiyah – peshona, boshning old qismidagi sochlar.
• Kāzibah – yolg‘onchi, yolg‘on so‘zlovchi.
• Khāṭi’ah – xato qiluvchi, gunohkor, adashuvchi.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Abu Jahlning holatini bayon qilib, uning peshonasini "yolg‘onchi va xato qiluvchi" deb sifatlamoqda. Ya'ni, bu peshonaning egasi o‘z so‘zlarida yolg‘onchi, o‘z ish-harakatlarida esa xato va gunoh qiluvchidir. U Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ni namoz o‘qishdan qaytarar, haqni inkor etar va odamlarni to‘g‘ri yo‘ldan adashtirishga urinardi. Alloh taolo uning peshonasini shu sifatlar bilan vasf etib, bu peshonaning egasi qanday past va razil holatda ekanini ko‘rsatmoqda. Chunki peshona insonning eng hurmatli va ulug‘ a'zolaridan biri bo‘lib, u yolg‘on va xato bilan ifloslanganida, bu butun insonning tubanligini bildiradi. Bu oyatda Abu Jahlning oxiratda jahannamga tashlanishi va uning peshonasidan tortib olib, azobga tashlanishi ham nazarda tutilgan.

Foydalar:

1. Yolg‘on va xato – insonni Alloh nazdida tubanlashtiradigan eng yomon xislatlardir. Musulmon kishi har doim rostgo‘y va to‘g‘ri ish qiluvchi bo‘lishi kerak.
2. Alloh taolo har bir insonning qilgan ishini biladi va kuzatib turadi. Hech kim Uning nazaridan qochib qutula olmaydi.
3. Haq yo‘lidan qaytaruvchi va odamlarni to‘g‘ri yo‘ldan adashtiruvchi kimsalar oxiratda qattiq azobga duchor bo‘ladilar.
4. Insonning eng ulug‘ a'zosi ham, agar yolg‘on va gunoh bilan ifloslansa, xor va tuban bo‘lib qoladi. Demak, inson o‘z a'zolarini faqat yaxshi ishlarda ishlatishi lozim.
5. Bu oyat musulmonlarga sabr va matonatni o‘rgatadi – dushmanlarning yolg‘on va hiylalariga qaramay, haq yo‘lida davom etish kerak.