Аль-Аляк сүресі — Аят 16

1. Сөздердің мағынасы:

• نَاصِيَةٍ — маңдайдың алдыңғы бөлігі, яғни шаштың маңдай тұсында өсетін бөлігі. Араб тілінде «нәсия» сөзі адамның маңдайын, ал кейде бүкіл басын білдіреді. Арабтар бұл сөзді «адамның өзі» деген мағынада да қолданған.
• كَاذِبَةٍ — өтірікші, жалған сөйлейтін.
• خَاطِئَةٍ — қателесуші, күнәкар, жаңсақ әрекет жасаушы.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Алла Тағаланың адамдардың ең бір әдепсіз, тәкаппар басшысы — Әбу Жәһіл туралы айтқан сөздерінің жалғасы. Ол Пайғамбарға (с.а.с.) намаз оқуға тыйым салып, оған қарсы шыққан болатын. Алла Тағала оны ескертіп: егер ол өзінің қарсылығын тоқтатпаса, оның маңдайынан (нәсиясынан) қатты ұстап, тозаққа тастаймыз деп қорқытты.

Осы жерде «нәсия» сөзі — оның иесін, яғни Әбу Жәһілдің өзін білдіреді. Ол маңдайы өтірікші және қателесуші адам ретінде сипатталуда. Яғни, оның сөздері жалған, істері жаңсақ, ойлары адасқан. Ол Пайғамбарды намаздан тыю арқылы үлкен қателік жасады, әрі өзінің «Мұхаммедті тоқтатамын» деген уәдесінде өтірік айтты — шын мәнінде ол оған ешқандай зиян келтіре алмады.

Бұл сипаттама тек Әбу Жәһілге ғана емес, жалпы Алланың әмірлеріне қарсы шығып, өтірік пен қателік жолына түскен әрбір адамға қатысты ескерту. Маңдай — адамның бет-бейнесі, ар-намысы орналасқан жер. Сондықтан маңдайынан ұстау — қорлық пен әлсіздіктің шегі. Алла Тағала осылайша тәкаппарларды қорлайтынын білдіреді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алланың әділдігі мен құдіреті: Қаншалықты тәкаппар, бай, ықпалды болса да, адам Алланың алдында әлсіз. Алла қаласа, оны ең қорлықты жерінен — маңдайынан ұстап, төмендетеді.
• Өтірік пен қателік адамды құрдымға жетелейді: Әбу Жәһіл сияқты өтірік сөйлеп, жаңсақ іс істеу адамды Алланың қаһарына ұшыратады.
• Намаз — үлкен құндылық: Бұл аят намаздың маңыздылығын көрсетеді. Пайғамбарды намаздан тыюға тырысқан адамның ақыбеті осылай болды. Намаз — Аллаға жақындаудың жолы.
• Алла әділетсіздікке жол бермейді: Пайғамбарға (с.а.с.) қарсы шыққандар жазасын алды. Бұл — Алланың әділдігінің көрінісі.
• Ислам — әділет пен шындық діні: Бұл аят адамдарды өтіріктен, қателіктен сақтанып, шыншыл әрі тура жолда болуға шақырады. Ислам адамды ар-намысын сақтауға, Аллаға құлшылық етуге баулиды.