سوره تکاثر — آیه 4

معانی کلمات:

• ثُمَّ: حرف عطف برای ترتیب زمانی با فاصله؛ یعنی پس از آن.
• کَلَّا: حرف ردع و زجر؛ یعنی چنین نیست، بازدارنده است.
• سَوْفَ: برای آینده دور (تحقق قطعی در آینده).
• تَعْلَمُونَ: خواهید دانست (خطاب به همه انسانها).

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از هشدار نخست، بار دیگر با تأکید بیشتر میفرماید: «باز هم چنین نیست که شما میپندارید؛ بهزودی و در آیندهای نزدیک، حقیقت را خواهید دانست.» این جمله تهدیدی است جدی و هشداری دوباره به کسانی که غرق در فخرفروشی و تکاثر (زیادهطلبی در مال و فرزند) شدهاند و از یاد مرگ و قیامت غافل ماندهاند. تکرار این هشدار نشان میدهد که این غفلت چنان خطرناک است که نیاز به یادآوری مکرر دارد. منظور این است که وقتی مرگ فرا رسد یا در قیامت در برابر اعمال خود حاضر شوید، بهطور قطع و یقین درخواهید یافت که این مشغولیتهای دنیوی چه عاقبت شومی برایتان به بار آورده است. این دانستن، دانستنی است که دیگر سودی ندارد، زیرا فرصت جبران گذشته است.

فواید و درسهای آیه:

• غفلت از مرگ و قیامت، ریشه همه غرورها و فخرفروشیهای انسان است؛ یادآوری مداوم این حقیقت، انسان را از سرکشی بازمیدارد.
• تأکید و تکرار هشدارهای الهی، نشانه محبت خداوند به بندگان است که نمیخواهد آنها در جهالت بمانند.
• انسان نباید به دانستههای محدود دنیوی خود مغرور شود؛ حقایق بزرگتری وجود دارد که در آینده بر او آشکار خواهد شد.
• این آیه انگیزهای برای بازنگری در اولویتهای زندگی است تا انسان بهجای رقابت در تجملات، به فکر توشه آخرت باشد و با عمل صالح، آینده خود را تأمین کند.