سوره تکاثر — آیه 3

معانی کلمات:

• کَلَّا: حرف زجر و ردع است؛ یعنی هرگز، چنین نیست و نباید چنین کنید.
• سَوْفَ: برای آینده دور به کار میرود و تأکید بر حتمیت وقوع است.
• تَعْلَمُونَ: به زودی خواهید دانست و آگاه خواهید شد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از بیان سرگرم شدن انسانها به فزونطلبی و تفاخر در دنیا، با لحنی تند و قاطع آنان را از این کار بازمیدارد و میفرماید: «هرگز چنین نیست!» یعنی آنچه شما را به خود مشغول کرده و از یاد خدا و آخرت غافل ساخته، ارزشی ندارد و نباید چنین باشید. سپس برای بیدار کردن غافلان و هشدار به آنان میفرماید: «به زودی خواهید دانست» که عاقبت این تفاخر و فزونطلبی چیست. این دانستن، هنگام مرگ و مشاهده حقایق جهان آخرت رخ خواهد داد؛ آنگاه درمییابید که آنچه برای آن تلاش کردید، چیزی جز زیان و حسرت نبود و آنچه را که از آن غافل بودید، یعنی طاعت خدا و آمادگی برای آخرت، حقیقت و سعادت ابدی شما بود. این جمله تهدیدی جدی و هشداری صریح به همه کسانی است که عمر خود را در جمع مال و فخر فروشی به دیگران صرف میکنند و از هدف اصلی آفرینش خود غافل میمانند.

فواید و پیامهای آیه:

• دنیا و امکانات آن وسیلهای برای آزمایش است، نه هدف نهایی؛ پس نباید دل به آن ببندیم و از آخرت غافل شویم.
• آگاهی از عاقبت کارها، انسان را از غفلت و سرگرمی به امور بیارزش بازمیدارد و او را به مسیر درست هدایت میکند.
• تهدیدهای الهی نشانه محبت و لطف او به بندگان است تا پیش از فرا رسیدن مرگ، به خود آیند و توبه کنند.
• ایمان به روز جزا، انسان را از تکبر و تفاخر بازمیدارد و او را به تواضع و عمل صالح دعوت میکند.