سوره هود — آیه 19

معانی کلمات:

• یَصُدّونَ: بازمیدارند، منع میکنند.
• سَبیلِ الله: راه خدا، دین اسلام و راه راست هدایت.
• یَبغونَها: میخواهند و میکوشند برای آن.
• عِوَجًا: کجی، انحراف و ناراستی.
• بِالآخِرَةِ: به روز رستاخیز و جهان پس از مرگ.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه به توصیف گروهی از ظالمان و گمراهان میپردازد که در برابر حق و حقیقت ایستادهاند. اینان کسانی هستند که مردم را از راه مستقیم خداوند بازمیدارند و نمیگذارند انسانها به سوی توحید و عبادت خالصانه خداوند گام بردارند. آنان نه تنها خود از این راه منحرفاند، بلکه میکوشند راه خدا را کج و ناهموار نشان دهند تا دیگران نیز نتوانند آن را بپیمایند. آنان با القای شبهات و ایجاد تردید در دلهای مردم، سعی دارند دین خدا را ناقص و ناسازگار با خواستههای بشری معرفی کنند و بدین ترتیب مانع هدایت دیگران شوند.

افزون بر این، این گروه به آخرت و روز جزا ایمان ندارند و آن را انکار میکنند. آنان با تکذیب رستاخیز و نادیده گرفتن پاداش و کیفر الهی، خود را از هر مسئولیتی رها میبینند و در ظلم و گمراهی خود غرق میشوند. تکرار ضمیر «هُم» در عبارت «وَهُم بِالْآخِرَةِ هُمْ کافِرُونَ» برای تأکید بر شدت کفر و انکار آنان است، چنانکه گویی کفر به آخرت، ریشه و پایه تمام اعمال ناپسند آنان است.

فواید و پیامهای آیه:

• راه خداوند همواره مستقیم و روشن است و هرگونه انحراف از آن، ناشی از جهل یا دشمنی با حقیقت است.
• کسانی که مردم را از راه حق بازمیدارند، مرتکب بزرگترین ظلم میشوند، زیرا مانع سعادت و رستگاری دیگران میگردند.
• ایمان به آخرت، ضامن پایداری انسان در راه حق است؛ زیرا کسی که به روز جزا ایمان دارد، هرگز در برابر حق نمیایستد و از گناه و ظلم پرهیز میکند.
• انکار آخرت، سرچشمه بسیاری از فسادها و گمراهیهاست؛ چرا که انسان بدون باور به حساب و کتاب، خود را آزاد میبیند و به هر کاری دست میزند.
• مؤمن باید هوشیار باشد و فریب کسانی را که سعی در کج نشان دادن راه خدا دارند، نخورد و با استقامت در راه راست، از دامهای شیطانی و انسانی رهایی یابد.