سوره فلق — آیه 4

معانی کلمات:

• النَّفَّاثَاتِ: زنانِ ساحرهای که در گرهها میدمند. «نفث» به معنای دمیدنِ همراه با اندکی آب دهان است.
• الْعُقَدِ: جمع «عُقدة»، به معنای گرهها؛ اشاره به گرههایی است که ساحران در نخ یا چیزهای دیگر میزنند و در آنها میدمند.

تفسیر آیه:

خداوند در این آیه به پیامبرش (و به تبع، همه مؤمنان) میآموزد که از شرّ زنان ساحرهای که در گرهها میدمند، به او پناه ببرد. این زنان با اعمال سحرآمیز خود، در گرههایی که میبندند میدمند و با این کار، قصد آسیب رساندن به دیگران را دارند. این عمل از جمله رایجترین روشهای سحر در زمان نزول قرآن بود و هنوز هم در برخی جوامع رواج دارد. ساحران با این کار، میان زن و شوهر جدایی میاندازند، یا به جان و مال و عقل افراد آسیب میرسانند. پناه بردن به خدا از شر این ساحران، به این معناست که مؤمن بداند هیچ نیرویی جز خداوند نمیتواند او را از گزند این اعمال محافظت کند، و باید با توکل بر خدا و استفاده از ذکر و دعا، خود را در پناه او قرار دهد.

فواید و پیامهای آیه:

1. اعتراف به وجود شر و آسیب در جهان: این آیه به ما میآموزد که نباید از وجود شرور و آسیبها غافل باشیم؛ بلکه باید با آگاهی و هوشیاری، از خداوند بخواهیم که ما را در برابر آنها حفظ کند.
2. توکل بر خداوند در برابر سحر و جادو: تنها پناهگاه واقعی در برابر سحر و نیروهای پنهانی، خداوند متعال است. مؤمن باید با ایمان و دعا، خود را به او بسپارد و از هراس بیهوده دوری کند.
3. اهمیت محافظت از کیان خانواده و اجتماع: سحر و جادو معمولاً برای ایجاد تفرقه و نابودی روابط عاطفی به کار میرود. این آیه به ما میآموزد که باید مراقب روابط خود باشیم و از خداوند بخواهیم که کید ساحران را خنثی کند.
4. آموزش عملی دعا و پناه بردن به خدا: این سوره به ما یاد میدهد که در برابر هر خطری، چه ظاهری و چه پنهانی، به خداوند پناه ببریم و از او یاری بخواهیم؛ این نشانه عجز بنده و قدرت بینهایت خالق است.
5. بیداری از غفلت در برابر دشمنان پنهان: انسان نباید گمان کند که تنها دشمنان آشکار برای او خطرناکاند؛ بلکه دشمنان پنهان مانند ساحران نیز میتوانند آسیب برسانند. پس باید همواره هوشیار بود و از خداوند طلب حفظ و امنیت کرد.