Kahf surasi — Oyat 82

Kalimalarning ma'nolari:

• الْجِدَارُ – devor.
• كَنزٌ – xazina, yer ostiga ko'milgan mol.
• أَشُدَّهُمَا – voyaga yetish, aql-idrok va kuch-quvvatning to'liq bo'lishi.
• تَأْوِيلُ – haqiqiy ma'no, sabab va natijaning bayoni.
• لَمْ تَسْطِع – chidashga qodir bo'lmading, sabr qila olmading.

Tafsir:

Bu oyatda Xizr alayhissalom Muso alayhissalomga uchinchi ishning – devorni tuzatishning sirini bayon qilmoqdalar. Ular aytdilar: "O'sha devor esa, men uni to'g'rilab, tiklagan devor, shu shaharda yashovchi ikki yetim bolaga tegishli edi. Ularning otasi vafot etgan bo'lib, bu devor ostida ularga meros bo'lib qolgan oltin-kumushdan iborat xazina ko'milgan edi. Ularning otasi solih, yaxshi inson bo'lganligi sababli, Alloh taolo bu bolalarni o'z panohida saqladi va ularning molini himoya qildi.

Robbiнг – ey Muso – xohladiki, bu ikki bola voyaga yetib, aql-idroki to'liq bo'lganidan so'ng, o'z xazinalarini yer ostidan chiqarib olishsin. Agar devor o'sha paytda qulab tushganda edi, xazina oshkor bo'lib, begona odamlar uni olib ketishlari mumkin edi. Shu sababli, Robbingning marhamati bilan men bu devorni tuzatdim, toki ular ulg'ayguncha xazina saqlanib qolsin.

Men bu ishlarning birortasini ham o'z ixtiyorim bilan qilmadim, balki barchasini Allohning amri va ilhomi bilan bajardim. Mana shu – sen sabr qila olmagan ishlarning haqiqiy ma'nosi va sababidir."

Foydalar:

1. Solih ota farzandlariga himoya bo'ladi: Bu oyatda solih insonning farzandlari ham uning solihligi sababli Alloh tomonidan himoya qilinishi va rizqlantirilishi bayon qilingan. Bu esa ota-onalarni solih bo'lishga va farzandlarini yaxshi tarbiyalashga undaydi.
2. Yetimlarga g'amxo'rlik qilishning fazilati: Alloh taolo yetim bolalarning molini himoya qilishni buyuradi va ularning manfaatini ko'zlab ish qilishni o'rgatadi. Bu musulmonlarni yetimlarga rahm-shafqatli bo'lishga chaqiradi.
3. Sabr va ishonch: Inson ba'zan ko'rmagan narsalarning sababini bilmay turib, shoshilib hukm chiqarmasligi kerak. Allohning rejasi har doim yaxshi va hikmatlidir. Bandaga tushgan har bir hodisada bir hikmat borligiga ishonish lozim.
4. Ilm va hikmatning ulug'vorligi: Bu qissa ilm egasi bo'lgan kishining amallarini to'g'ri tushunish uchun sabr va ta'lim zarurligini ko'rsatadi. Ilm olishga intilish va olimlardan o'rganish musulmonning hayotida muhim o'rin tutadi.
5. Allohning rahmati bandalariga yetadi: Alloh taolo o'z bandalariga, ayniqsa yetim va ojizlarga nisbatan rahmli ekanini va ularning manfaatini himoya qilishini eslatadi. Bu esa mo'minlarning qalbini Allohga bo'lgan muhabbat va ishonch bilan to'ldiradi.