Kahf surasi — Oyat 83

Kalimalarning ma'nolari:

• Zul-qarnayn: "Ikki shox egasi" degan ma'noni bildiradi. U solih, buyuk podshoh bo'lib, Alloh taolo unga ilm, hikmat va qudratli saltanat ato etgan edi. Ushbu nom bilan atalishining sababi haqida turli rivoyatlar mavjud: ba'zilar uning sochidan ikkita o'rimi bo'lgani uchun, boshqalar esa u yerning sharqiga ham, g'arbiga ham yetib borgani uchun shunday nomlanganini aytadilar.
• S'atlu: "Men sizlarga o'qib beraman, so'zlab beraman" degan ma'noni anglatadi.
• Zikran: Bu yerda "eslatma, ibratli voqea, saboq" ma'nosida kelgan.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, mushriklar va yahudiylar sizdan Zul-qarnayn haqida so'raydilar. Ular bu savolni imtihon qilish, sizning haqiqiy payg'ambar ekanligingizni bilish uchun berishadi. Alloh taolo sizga ularga javob berishni buyuradi: "Men sizlarga uning xabaridan bir eslatma, ibratli hikoyani tilovat qilib beraman." Ya'ni, Zul-qarnaynning to'liq hikoyasini emas, balki sizlar uchun saboq va ibrat bo'ladigan qismini so'zlab beraman. Bu orqali ular Zul-qarnaynning solih banda ekanligini, Alloh unga yer yuzida katta hokimiyat va ilm berganini, u esa bu ne'matlardan adolat va ezgulik yo'lida foydalanganini bilib oladilar. Bu voqea ular uchun ham, keyingi avlodlar uchun ham o'git bo'lib qoladi.

Foydalar:

• Zul-qarnayn qissasi Allohning solih bandalariga beradigan ulug' ne'matlarini va ularning shukr qilishlari evaziga yanada ko'proq inoyatga erishishlarini ko'rsatadi.
• Bu hikoya musulmonlarga kuch va hokimiyat qo'lga kiritilganda adolat, ezgulik va xalqqa xizmat qilish kerakligini o'rgatadi.
• Payg'ambar alayhissalomning g'aybdan xabar berishlari uning haqiqiy payg'ambar ekanligiga yana bir dalildir, chunki Zul-qarnayn haqidagi ma'lumotni faqat Alloh bilib, unga vahiy orqali bildirgan.
• Qur'onda keltirilgan har bir qissa insonlar uchun o'git va saboqdir, shuning uchun ularni o'qib, tafakkur qilish va undan ibrat olish lozim.