سوره مریم — آيت 43

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• يَا أَبَتِ: اي منهنجا ابو! (هي پيار ۽ ادب سان سڏڻ جو انداز آهي).
• إِنِّي: بيشڪ آءٌ.
• قَدْ جَاءَنِي: مون وٽ يقيناً پهتو آهي.
• مِنَ الْعِلْمِ: علم مان (يعني الله جي طرفان وحيءَ ذريعي علم).
• مَا لَمْ يَأْتِكَ: اهڙو علم جيڪو تو وٽ نه پهتو آهي.
• فَاتَّبِعْنِي: پوءِ تون منهنجي پيروي ڪر.
• أَهْدِكَ: آءٌ توکي هدايت ڪريان.
• صِرَاطًا سَوِيًّا: سڌي ۽ سنئين رستي ڏانهن (جيڪو ڪنهن به ڪجيائي ۽ گمراهي کان پاڪ آهي).

2) آيت جي تفسير:

حضرت ابراهيم عليه السلام پنهنجي پيءُ کي نهايت پيار ۽ نرميءَ سان مخاطب ٿيندي فرمايو ته اي منهنجا ابو! بيشڪ مون وٽ الله جي طرفان اهڙو علم پهتو آهي، جيڪو تو وٽ نه پهتو آهي. هي علم وحيءَ ذريعي مون تي نازل ٿيو آهي، جنهن ۾ الله جي معرفت، سندس توحيد ۽ سچي دين جي ڄاڻ شامل آهي. تنهنڪري تون منهنجي ڳالهه مڃ ۽ منهنجي پيروي ڪر، ته آءٌ توکي اهڙي سڌي ۽ سنئين رستي تي هدايت ڪريان، جنهن ۾ ڪا به ڪجيائي، انحراف يا گمراهي نه آهي. هي اهو رستو آهي جيڪو الله تعاليٰ ڏانهن پهچائي ٿو ۽ دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابيءَ جو سبب بڻجي ٿو.

هن آيت مان اهو به معلوم ٿئي ٿو ته اولاد کي پنهنجي والدين کي حق ۽ نيڪيءَ ڏانهن سڏڻ ۾ نرمي، محبت ۽ ادب جو لحاظ رکڻ گهرجي، جيئن حضرت ابراهيم عليه السلام پنهنجي پيءُ کي "يَا أَبَتِ" چئي مخاطب ڪيو. ساڳئي وقت، علم جي فضيلت ۽ ان جي پيرويءَ جي اهميت پڻ ظاهر ٿئي ٿي، ڇاڪاڻ ته علم ئي انسان کي سڌي رستي ڏانهن رهنمائي ڪري ٿو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• علم جي عظمت: سچو علم الله جي طرفان عطا ٿيل وحيءَ جو علم آهي، جيڪو انسان کي سڌي رستي ڏانهن رهنمائي ڪري ٿو.
• توحيد جي دعوت: حضرت ابراهيم عليه السلام جي دعوت جو بنيادي مقصد پنهنجي پيءُ کي شرڪ کان بچائي توحيد ڏانهن سڏڻ هو.
• نرميءَ سان دعوت: اسلام ڏانهن سڏڻ ۾ حڪمت، نرمي ۽ محبت جو استعمال ڪرڻ گهرجي، خاص ڪري پنهنجي والدين ۽ مائٽن کي.
• هدايت الله جي هٿ ۾ آهي: اسان جو ڪم صرف دعوت ڏيڻ ۽ سڌو رستو ڏيکارڻ آهي، هدايت ڏيڻ الله تعاليٰ جي هٿ ۾ آهي.
• سڌو رستو ئي ڪاميابيءَ جو رستو آهي: جيڪو شخص سڌي رستي تي هلي ٿو، اهو دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿئي ٿو.
• اسلام جي آفاقيت: اسلام نه رڳو پنهنجي پيروڪارن لاءِ، پر سڄي انسانيت لاءِ هدايت جو ذريعو آهي، جيئن حضرت ابراهيم عليه السلام پنهنجي غير مسلم پيءُ کي به سڌي رستي ڏانهن سڏيو.

هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته علم ۽ هدايت جي پيروي ڪرڻ ۾ ڪنهن به رشتي جي لڳاءَ کي رڪاوٽ نه بڻائجي، ۽ سچي دين ڏانهن دعوت ڏيڻ ۾ هميشه حڪمت ۽ نرميءَ کان ڪم وٺڻ گهرجي.