سوره مریم — آيت 42

1) لفظن جي معنيٰ ۽ تشريح:

• إِذْ: جڏهن، ياد ڪر اهو وقت.
• يَا أَبَتِ: اي منهنجا ابو، اي منهنجا پيءُ (هي پيار ۽ ادب سان سڏڻ جو انداز آهي).
• لِمَ: ڇو؟ ڪهڙي سبب کان؟
• تَعْبُدُ: تون عبادت ڪرين ٿو، پوڄا ڪرين ٿو.
• مَا لَا يَسْمَعُ: اهڙي شيءِ جيڪا ٻڌي نه ٿي.
• وَلَا يُبْصِرُ: ۽ نه ڏسي ٿي.
• وَلَا يُغْنِي عَنكَ شَيْئًا: ۽ نه توکان ڪا شيءِ ٽاري ٿي، نه ڪو نقصان دور ڪري ٿي ۽ نه ڪو فائدو پهچائي ٿي.

2) تفسير:

ياد ڪر اي پيغمبر! جڏهن ابراهيم عليه السلام پنهنجي پيءُ آزر کي چيو ته: اي منهنجا پيارا ابو! تون ڇو اهڙين مورتين جي پوڄا ڪرين ٿو جيڪي نه ٻڌي سگهن ٿيون، نه ڏسي سگهن ٿيون ۽ نه ئي تنهنجي ڪنهن به ڪم اچي سگهن ٿيون؟ نه اهي تنهنجي دعا ٻڌي سگهن ٿيون، نه تنهنجي عبادت ڏسي سگهن ٿيون، نه توکان ڪو ڏک دور ڪري سگهن ٿيون ۽ نه ڪو فائدو پهچائي سگهن ٿيون. اهي بي جان مورتيون نه ٻڌڻ جي طاقت رکن ٿيون، نه ڏسڻ جي، ۽ نه ئي ڪنهن به قسم جي مدد ڪرڻ جي سگهه رکن ٿيون. پوءِ اهڙين بيوس شين کي ڇو معبود بڻايو ويو آهي؟ ابراهيم عليه السلام پنهنجي پيءُ کي نهايت پيار ۽ نرمي سان سمجهايو ۽ حق ڏانهن سڏيو.

3) استنباط ۽ فائدا:

• توحيد جي دعوت: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته شرڪ کان پاڪ رهڻ ۽ صرف الله واحد جي عبادت ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اهي مورتيون ۽ بت نه ٻڌي سگهن ٿيون، نه ڏسي سگهن ٿيون ۽ نه ڪنهن جي ڪم اچي سگهن ٿيون.
• حڪمت ۽ نرمي سان دعوت: ابراهيم عليه السلام پنهنجي پيءُ کي به نهايت ادب ۽ محبت سان سڏيو ۽ حڪمت سان سمجهايو. اسان کي به غير مسلمن ۽ گمراهه ماڻهن کي اسلام ڏانهن سڏڻ وقت نرمي، محبت ۽ حڪمت اختيار ڪرڻ گهرجي.
• عقل جو استعمال: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته عقل کي استعمال ڪرڻ گهرجي ۽ اهڙين شين جي پوڄا نه ڪرڻ گهرجي جيڪي نه ٻڌي سگهن، نه ڏسي سگهن ۽ نه ڪجهه ڪري سگهن.
• اسلام جي سچائي: قرآن مجيد ۾ اهڙا دليل بيان ڪيا ويا آهن جيڪي انسان جي عقل ۽ فطرت سان ٺهڪندڙ آهن، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام هڪ سچو ۽ عقلمندي وارو دين آهي.
• پنهنجي پيءُ لاءِ دعا: ابراهيم عليه السلام پنهنجي پيءُ جي هدايت لاءِ دعا گهري ۽ کيس سمجهايو، اسان کي به پنهنجي والدين ۽ ٻين لاءِ هدايت جي دعا گهرڻ گهرجي ۽ کين نرمي سان سمجهاڻ گهرجي.