بقرہ سۈرىسى — ئايەت 151

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• كَمَا: "شۇنىڭدەك"، "خۇددى ... غا ئوخشاش" دېگەن مەنىدە بولۇپ، بۇ يەردە ئاللاھنىڭ ئىلگىرىكى نېمەتلىرىگە ئوخشاش يەنە بىر نېمىتىنى بايان قىلىشقا ئىشارە قىلىدۇ.
• أَرْسَلْنَا: "بىز ئەۋەتتۇق" دېگەن مەنىدە.
• رَسُولًا مِّنكُمْ: "ئۆزۈڭلارنىڭ ئىچىدىن بىر پەيغەمبەر" دېگەن مەنىدە، يەنى ئەرەب ئىچىدىن چىققان مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام.
• يَتْلُو: "ئوقۇپ بېرىدۇ" دېگەن مەنىدە.
• آيَاتِنَا: "بىزنىڭ ئايەتلىرىمىزنى" دېگەن مەنىدە، بۇ يەردە قۇرئان كەرىم كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
• يُزَكِّيكُمْ: "سىلەرنى پاكلاندۇرىدۇ" دېگەن مەنىدە، يەنى شىرك ۋە يامان ئەخلاقتىن تازىلاپ، ئىمان ۋە ياخشى ئەخلاق بىلەن بېزەيدۇ.
• الْكِتَابَ: "كىتابنى" دېگەن مەنىدە، بۇ يەردە قۇرئان كەرىم.
• الْحِكْمَةَ: "ھېكمەتنى" دېگەن مەنىدە، بۇ يەردە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتى ۋە دىنىي چۈشەنچە كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
• مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ: "سىلەر بىلمىگەن نەرسىلەرنى" دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇئمىنلەرگە بولغان يەنە بىر ئۇلۇغ نېمىتىنى ئەسكەرتىدۇ. ئىلگىرىكى ئايەتلەردە قىبلىنىڭ ئۆزگەرتىلىشى ۋە ئۇنىڭ ھېكمەتلىرى بايان قىلىنغان ئىدى. بۇ ئايەتتە ئاللاھ: "خۇددى سىلەرگە قىبلا مەسىلىسىدە نېمەت بەرگىنىمىزدەك، سىلەرنىڭ ئىچىڭلاردىن ئۆزۈڭلارغا بىر پەيغەمبەر ئەۋەتتۇق" دەيدۇ. بۇ پەيغەمبەر ئۆزئارا تونۇش، ئۆز تىلىنى ۋە ئۆز ئەھۋالىنى بىلىدىغان، سىلەرگە يات بولمىغان كىشىدۇر.

ئۇ پەيغەمبەر سىلەرگە ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئوقۇپ بېرىدۇ، ھەق بىلەن باتىلنى، ھالال بىلەن ھارامنى ئېنىق ئايرىپ بېرىدۇ. شۇ ئارقىلىق سىلەرنى شىرك، كۇفر ۋە يامان ئەخلاقلاردىن پاكلاندۇرىدۇ، قەلبىڭلارنى ئىمان نۇرى بىلەن، ئەمەلىڭلارنى ياخشى ئەخلاق بىلەن گۈزەللەشتۈرىدۇ. ئۇ سىلەرگە قۇرئاننى ۋە ھېكمەتنى — يەنى پەيغەمبەرنىڭ سۈننىتىنى ۋە دىنىي چۈشەنچىنى — ئۆگىتىدۇ. شۇنداقلا سىلەر ئىلگىرى بىلمىگەن نەرسىلەرنى: ئىبادەت، ئەخلاق، ئائىلە، ئىجتىمائىي مۇناسىۋەت، ھالال-ھارام قاتارلىق دىن ۋە دۇنيا ئىشلىرىغا ئائىت پايدىلىق بىلىملەرنى ئۆگىتىدۇ.

بۇ ئايەت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ بەندىلىرىگە بولغان رەھمىتى پەقەت ماددىي نېمەتلەر بىلەنلا چەكلەنمەيدۇ، بەلكى ئەڭ چوڭ نېمەت — ئىنسانلارنىڭ ئىچىدىن چىققان، ئۇلارغا ئاللاھنىڭ كەلامىنى ئوقۇپ بېرىدىغان، ئۇلارنى پاكلاندۇرىدىغان ۋە بىلىم ئۆگىتىدىغان بىر پەيغەمبەرنىڭ ئەۋەتلىشىدۇر. بۇ نېمەت ئىنساننىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەتلىك بەختىنىڭ ئاساسىدۇر.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھ تائالا ئۆز بەندىلىرىگە ناھايىتى مېھرىبان ۋە رەھىمدىلدۇر. ئۇ ئۇلارغا پەقەت ماددىي نېمەتلەرنىلا بەرمەي، بەلكى ئۇلارنى ھىدايەتكە باشلايدىغان پەيغەمبەرلەرنىمۇ ئەۋەتكەن. بۇ ئاللاھنىڭ ئىنسانغا بولغان چوڭقۇر مۇھەببىتىنى كۆرسىتىدۇ.
• پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆز ئىچىمىزدىن چىققانلىقى — ئۇنىڭ سۆزىنى، ئەھۋالىنى ۋە ئەخلاقىنى چۈشىنىشىمىزگە ئاسانلىق يارىتىدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ ئىنسان تەبىئىتىگە ئۇيغۇن، ئەمەلىي ۋە چۈشىنىشلىك بىر دىن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• پەيغەمبەرنىڭ ۋەزىپىلىرى: ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئوقۇش، كىشىلەرنى پاكلاندۇرۇش، كىتاب ۋە ھېكمەتنى ئۆگىتىش، بىلمىگەن نەرسىلەرنى بىلدۈرۈش — بۇلارنىڭ ھەممىسى ئىنساننىڭ دۇنيا ۋە ئاخىرەتلىك بەختى ئۈچۈن زۆرۈردۇر. بۇ ئىسلامنىڭ ئىلمىي ۋە ئەخلاقىي تەربىيەگە قانچىلىك ئەھمىيەت بېرىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئىسلام دىنى بىلىم ئۆگىنىشكە، ئۆزىنى تازىلاشقا ۋە ياخشى ئەخلاققا چاقىرىدۇ. بۇ ئايەت بىزنى ئىلىم ئۆگىنىشكە، نەپسىمىزنى پاكلاندۇرۇشقا ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتىگە ئەمەل قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئاللاھنىڭ بىزگە بەرگەن بۇ ئۇلۇغ نېمىتى — پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەۋەتلىشى — بىزنى ئاللاھقا شۈكۈر قىلىشقا، ئۇنىڭ دىنىنى چوڭقۇر چۈشىنىشكە ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىشقا ئۈندەيدۇ. بۇ ئىسلامنى ۋە قۇرئاننى ياخشى كۆرۈش، ئۇلارغا ئەمەل قىلىش ۋە باشقىلارغا يەتكۈزۈش ئۈچۈن كۈچلۈك بىر مۇناسىۋەتتۇر.