Sura Al-Baqara — Aya 215

Maana ya Maneno:

• Khair: Kheri, wema, au mali halali na safi.
• Wal-Wālidayni: Wazazi wawili (baba na mama).
• Al-Aqrabīna: Jamaa wa karibu, ndugu na jamaa za ukoo.
• Al-Yatāmā: Mayatima – watoto waliofarikiwa na baba zao kabla ya kufikia utu uzima.
• Al-Masākīni: Maskini na mafukara – wale ambao hawana mali ya kutosha kwa mahitaji yao.
• Ibnu al-Sabīli: Msafiri ambaye amekwama safarini na kukosa mali ya kuendelea na safari yake.

Ufafanuzi wa Aya:

Wanakuuliza, ewe Mtume Muhammad (ﷺ), wenzako katika uislamu: Ni kitu gani tunachopaswa kutoa katika mali zetu, na ni kwa nani tunapaswa kukielekeza? Jibu kwao kwa uwazi: Chochote mnachotoa katika mali zenu halali na safi, basi kielekezeni kwa wazazi wawili (baba na mama) kwa kuwatendea wema na kuwapa mahitaji yao, kisha kwa jamaa zenu wa karibu kwa kadri ya uhitaji wao, kisha kwa mayatima ambao wamepoteza baba zao na wanahitaji msaada, kisha kwa maskini ambao hawana mali ya kutosha, na kisha kwa msafiri ambaye amekwama safarini na kukosa njia ya kuendelea. Kila kheri mnayofanya – iwe ni mali, wema, au tendo jema lingine lolote – basi hakika Mwenyezi Mungu anaijua kwa ujuzi kamili, wala hakuna chochote kinachofichika Kwake, naye atawalipa malipo yake kwa ukamilifu. Aya hii ilishushwa kabla ya kufaradhishwa zaka, na baadaye zaka ikafaradhishwa na ikawa ni nguzo maalum ya kutoa mali.

Faida Zinazopatikana kwenye Aya:

1. Kutanguliza wazazi katika wema na matumizi ya mali: Aya inafundisha kwamba wazazi ndio watu wa kwanza kustahili msaada na wema wetu, kabla ya watu wengine, kwa sababu wao ndio wenye haki kubwa juu yetu.
2. Kujali jamaa na kuimarisha uhusiano wa kijamii: Kuwasidia jamaa wa karibu kunaunganisha familia na kuimarisha upendo baina yao, na ni njia ya kufuata mafundisho ya Mtume (ﷺ) ya kudumisha sila ya ndugu.
3. Kuhimiza kuwasaidia mayatima na maskini: Aya inatufundisha kuwa kuwasaidia wale walio katika mazingira magumu ni ibada kubwa inayomkaribisha mja kwa Mwenyezi Mungu, na inaingiza furaha katika mioyo ya wanyonge.
4. Ujuzi wa Mwenyezi Mungu ni kamili: Kila kheri tunayofanya, hata kama ni ndogo na ya siri, Mwenyezi Mungu anaijua na atatulipa kwa haki yake. Hii inamfanya muumini kuwa mwangalifu na mwaminifu katika matendo yake, na kumfanya atende wema kwa ikhlasi ya moyo.
5. Kutoa kwa mali halali tu: Aya inasisitiza kwamba matumizi ya mali yanayokubalika ni yale yatokayo kwenye mali halali na safi, kwani Mwenyezi Mungu ni mwema na hapokei isipokuwa kilicho chema.