بقرہ سۈرىسى — ئايەت 26

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• لَا يَسْتَحْيِي: ئۇيالمايدۇ، تارتىنمايدۇ.
• يَضْرِبَ مَثَلًا: مىسال كەلتۈرۈش، تەمسىل ئېيتىش.
• بَعُوضَةً: چىۋىن.
• فَمَا فَوْقَهَا: ئۇنىڭدىن چوڭ ياكى كىچىك بولغان نەرسىلەر.
• الْفَاسِقِينَ: ئاللاھنىڭ ئەمرىدىن چىققۇچىلار، ئىتائەتسىزلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا ھەقىقەتنى بايان قىلىشتا ھېچقانداق ئۇيالمايدۇ ۋە تارتىنمايدۇ. ئۇ مىسال كەلتۈرۈش ئۈچۈن چىۋىندەك كىچىك بىر مەخلۇقنى، ياكى ئۇنىڭدىن چوڭ ياكى كىچىك بولغان باشقا نەرسىلەرنى تاللىسىمۇ، بۇنىڭدىن ئۇيالمايدۇ. چۈنكى بۇنداق مىساللار ئارقىلىق ئاللاھنىڭ ئۇلۇغلۇقى ۋە ئىنسانلارنىڭ ئاجىزلىقى نامايان بولىدۇ، شۇنداقلا ئاللاھتىن باشقا چوقۇنۇۋاتقان نەرسىلەرنىڭ ھېچقانداق كۈچ-قۇدرەتكە ئىگە ئەمەسلىكى ئوتتۇرىغا چىقىدۇ.

بۇ خىل مىساللارغا ئىمان ئېيتقان مۇئمىنلەر ئاللاھنىڭ ھېكمىتىنى چۈشىنىپ، بۇ مىسالنىڭ ھەقىقەت ئىكەنلىكىنى، پەرۋەردىگارى تەرىپىدىن كەلگەنلىكىنى بىلىدۇ. ئۇلار كىچىك-چوڭ دېمەي، ئاللاھ كەلتۈرگەن ھەر قانداق مىسالنىڭ ئارقىسىدا بىر ھېكمەت بارلىقىغا ئىشىنىدۇ.

ئەمما كاپىر بولغانلار بولسا، بۇ مىساللارنى مەسخىرە قىلىپ: «ئاللاھ بۇنداق كىچىك ھاشاراتلارنى مىسال قىلىپ نېمە دېمەكچى بولغان؟» دەپ سورايدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارغا جاۋاب بېرىپ: بۇ مىساللار ئارقىلىق كۆپ كىشىلەرنى ئازدۇرىدۇ، كۆپ كىشىلەرنى ھىدايەت قىلىدۇ، دەيدۇ. يەنى بۇ مىساللار سىناق ۋە ئىمتىھاندۇر. كىمكى بۇ مىساللارنى چۈشىنىپ، ئىبرەت ئالسا، ئۇ ھىدايەت تاپىدۇ؛ كىمكى مەسخىرە قىلىپ، ئىبرەت ئالمىسا، ئۇ ئازغۇنلۇققا چۆمىدۇ. ئاللاھ بۇ مىسال ئارقىلىق پەقەت ئۆز ئەمرىدىن چىققان، ئىتائەتسىزلىك قىلغان كىشىلەرنىلا ئازدۇرىدۇ. ئاللاھ ھەرگىز ھېچكىمگە زۇلۇم قىلمايدۇ، بەلكى كىشىلەر ئۆز قىلمىشلىرى بىلەن ئازغۇنلۇقنى تاللايدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تائالا ھەقىقەتنى بايان قىلىشتا ھېچقانداق ئۇيالمايدۇ، شۇڭا بىز ھەقىقەتنى قورقماي ئېيتىشىمىز ۋە ئۇنىڭدىن تارتىنماسلىقىمىز كېرەك.
• ئاللاھ كەلتۈرگەن ھەر قانداق مىسال، كىچىك بولسۇن ياكى چوڭ بولسۇن، ئۇنىڭ ئارقىسىدا چوڭقۇر ھېكمەت بار. بىز ھەر قانداق مىسالنى ھۆرمەت قىلىپ، ئۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىشىمىز كېرەك.
• ئىمان ۋە كۇفرىنىڭ پەرقى بۇ ئايەتتە ئېنىق كۆرسىتىلدى: مۇئمىنلەر ئاللاھنىڭ ھېكمىتىنى چۈشىنىپ، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلىدۇ؛ كاپىرلار بولسا مەسخىرە قىلىپ، شەك-شۈبھىگە چۆمىدۇ.
• ئاللاھنىڭ ھىدايەت ۋە ئازدۇرۇشى ئادالەتلىك بولۇپ، ئۇ پەقەت ئۆز ئەمرىدىن چىققان، ئىتائەتسىزلىك قىلغان كىشىلەرنىلا ئازدۇرىدۇ. بۇ بىزگە ئاللاھنىڭ ئادالەتلىك ئىكەنلىكىنى ۋە ھەر قانداق ئىشتا ئۆز قىلمىشىمىزگە قاراپ مۇئامىلە قىلىدىغانلىقىنى ئۆگىتىدۇ.
• بۇ ئايەت بىزنى ئاللاھنىڭ كەلامىنى چۈشىنىشكە، ئۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىشقا، ھەمدە ھەر قانداق ئەھۋالدا ئىمانىمىزنى مۇستەھكەم قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ. ئاللاھنىڭ ھەر بىر ئىشىدا ھېكمەت بار، بىز ئۇنى چۈشىنىشكە تىرىشىشىمىز ۋە ئۇنىڭغا تەسلىم بولۇشىمىز كېرەك.