سوره بقره — آیه 26

## تفسیر آیه ۲۶ سوره بقره

### معنای واژگان:

• لَا یَسْتَحْیِی: شرم نمیکند، ابایی ندارد.
• یَضْرِبَ مَثَلًا: مثال زدن، تشبیه کردن.
• بَعُوضَةً: پشه، حشره بسیار کوچک.
• فَمَا فَوْقَهَا: آنچه بالاتر از آن است (از نظر کوچکی یا بزرگتر از آن).
• یُضِلُّ: گمراه میکند.
• یَهْدِی: هدایت میکند.
• الْفَاسِقِینَ: خارجشوندگان از طاعت خدا.

### تفسیر آیه:

خداوند متعال هیچ ابایی ندارد که برای روشنگری حقایق، به کوچکترین موجودات مانند پشه یا حتی کوچکتر از آن مثال بزند. او برای بیان عجز معبودان دروغین، به موجودات ضعیفی مانند پشه و مگس و عنکبوت اشاره میکند تا حقیقت را آشکار سازد.

مردم در برابر این مثالها دو گروه میشوند:

• مؤمنان: کسانی که قلبشان به نور ایمان روشن است، میدانند که این مثالها از جانب پروردگارشان حق و دارای حکمت است. آنان با تدبر در این مثالها، بر ایمان و یقینشان افزوده میشود.
• کافران: کسانی که با استهزا میگویند: «خداوند از این موجودات حقیر چه ارادهای دارد؟» آنان این مثالها را دستاویز تمسخر قرار میدهند و از آن رویگردان میشوند.

خداوند در پاسخ به آنان میفرماید: این مثالها وسیله آزمایش و امتحان است. خداوند با این مثالها گروهی را گمراه و گروهی را هدایت میکند. اما این گمراهی از سوی خداوند به معنای ظلم نیست؛ بلکه نتیجه لجاجت و سرکشی خود آنان است. خداوند تنها کسانی را گمراه میکند که از فرمان او خارج شده و با اختیار خود راه فسق و گناه را برگزیدهاند.

### فواید و پیامهای آیه:

1. شأن والای قرآن: خداوند برای بیان حقایق، از کوچکترین موجودات نیز مثال میزند تا نشان دهد که ارزش و عظمت یک سخن به محتوای آن است، نه به ظاهر و اندازه آن.
2. آزمایش الهی: مثالهای قرآنی وسیلهای برای سنجش ایمان و نیت مردم است؛ مؤمنان از آن پند میگیرند و کافران به انکار خود ادامه میدهند.
3. عدالت خداوند: گمراهی هرگز از سوی خداوند به صورت ظالمانه نیست؛ بلکه نتیجه انتخاب خود انسان و پیامد طبیعی لجاجت و سرکشی اوست.
4. دعوت به تدبر: قرآن کریم انسانها را به تفکر در آفرینش حتی کوچکترین موجودات دعوت میکند تا عظمت خالق را بهتر بشناسند و درس توحید و بندگی بیاموزند.
5. پندپذیری: مؤمنان باید از هر نشانهای، حتی کوچکترین مخلوقات، درس عبرت بگیرند و در مسیر هدایت و بندگی ثابتقدم بمانند.