Bəqərə surəsi — Ayə 26

Kəlmələrin mənaları:

• لا يَسْتَحْيِي – utanmaz, çəkinməz.
• يَضْرِبَ مَثَلاً – məsəl çəkər, misal gətirər.
• بَعُوضَةً – ağcaqanad.
• فَمَا فَوْقَهَا – ondan böyük olan (milçək, hörümçək və s.).
• يُضِلُّ – azdırır (haqqdan uzaqlaşdırır).
• يَهْدِي – hidayətə, doğru yola gətirir.
• الْفَاسِقِينَ – Allahın itaətindən çıxanlar, günahkarlar.

Təfsir:

Allah-təala haqqı bəyan etməkdən, Öz qüdrət və hikmətini göstərmək üçün misallar çəkməkdən heç vaxt utanmaz və çəkinməz. O, istər kiçik bir ağcaqanad, istər milçək, hörümçək kimi zəif və xırda məxluqlarla, istərsə də onlardan daha böyük varlıqlarla məsəl çəkə bilər. Çünki məsəlin məqsədi hikməti açıqlamaq və insanlara dərsi çatdırmaqdır; yoxsa məsəl çəkilən şeyin böyük və ya kiçik olması deyil. Bütün bunlar Allahın qüdrət və əzəmətini göstərir, insanları düşünməyə və ibrət almağa dəvət edir.

Bu məsəllər qarşısında insanlar iki qismə bölünür:

Birinci qism – möminlər: Onlar qəlbləri imanla işıqlanmış, Allahın hər işində hikmət olduğunu bilən insanlardır. Onlar bu misalları eşidəndə dərk edirlər ki, bu, Rəbbindən gələn haqq və həqiqətdir. Onlar Allahın bu misallarla bəndələrini sınadığını, onlara dərs və ibrət vermək istədiyini anlayır və imanları daha da artır.

İkinci qism – kafirlər və münafiqlər: Onlar isə istehza və təəccüblə deyirlər: "Allah bu xırda, dəyərsiz məxluqlarla – ağcaqanad və milçəklə nə demək istəyir? Bu necə məsəldir?" Onlar bu misalları istehza ilə qarşılayır, onların arxasındakı hikməti görmürlər.

Allah-təala onlara cavab verir ki, bu misalların məqsədi insanları sınamaq, mömini kafirdən ayırmaqdır. Bu misallar vasitəsilə Allah bir çox insanları azdırır, bir çoxlarını isə hidayətə gətirir. Bəs necə olur ki, eyni misal birini azdırır, digərini doğru yola gətirir? Çünki bu, insanın öz niyyətindən və qəlbindəki imandan asılıdır. Mömin bu misaldan ibrət alır, düşünür və imanı artır. Kafir isə istehza edir, onu yalan sayır və beləliklə, azğınlığı daha da artır.

Allah-təala heç kəsə zülm etməz. O, yalnız itaətindən çıxan, günah və üsyan içində olan fasiqləri azdırır. Onlar öz pis əməlləri və inadları ucbatından haqqı qəbul etmədikləri üçün Allah onları öz hallarına buraxır və bu da onların azğınlığını artırır.

Dərs və ibrət: Ey möminlər! Allahın hər bir işində, hər bir məsəlində minlərlə hikmət vardır. Bizə düşən vəzifə bu misallar üzərində düşünmək, onlardan ibrət almaq və imanımızı artırmaqdır. Unutmayaq ki, Allahın kitabında və Rəsulunun sünnəsində olan hər bir misal bizim üçün bir nur və hidayət mənbəyidir. Nə qədər ki, biz bu misallara hörmətlə yanaşır və onları dərk etməyə çalışırıq, Allah da bizi hidayətində sabit qərar edər və azğınlıqdan qoruyar.