بقرہ سۈرىسى — ئايەت 3

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• يُؤْمِنُونَ: ئىشىنىدۇ، تەستىقلايدۇ. ئىماننىڭ شەرىئەتتىكى مەنىسى: قەلب بىلەن ئىقرار قىلىش، تىل بىلەن ئېيتىش ۋە ئەزالار بىلەن ئەمەل قىلىش.
• الْغَيْبِ: كۆزگە كۆرۈنمەيدىغان، سەزگۈ ئەزالىرى بىلەن بىۋاسىتە بىلىنمەيدىغان نەرسە. ئاللاھ تائالا ياكى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام خەۋەر بەرگەن، ئەمما بىز كۆرەلمەيدىغان ھەممە ئىشلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، مەسىلەن: پەرىشتىلەر، جەننەت، دوزاخ، قىيامەت كۈنى قاتارلىقلار.
• وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ: نامازنى تولۇق ۋە مۇكەممەل ئادا قىلىدۇ. «ئىقامە» دېگەن سۆز نامازنى ئۇنىڭ شەرتلىرى، رۇكۇنلىرى، ۋاجىبلىرى ۋە سۈننەتلىرىگە رىئايە قىلغان ھالدا، ۋاقتىدا داۋاملىق ئوقۇشنى بىلدۈرىدۇ.
• وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ: بىز ئۇلارغا بەرگەن رىزىقتىن. بۇ يەردە رىزىقنىڭ ئاللاھ تەرىپىدىن ئىكەنلىكى، ئىنساننىڭ ئۆز كۈچى بىلەن ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ ئاتاسى بىلەن ئىكەنلىكى ئوتتۇرىغا قويۇلىدۇ.
• يُنفِقُونَ: ئاللاھنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن مال-مۈلۈكتىن چىقىم قىلىدۇ، يەنى زاكاة ۋە ئىختىيارىي سەدىقە قاتارلىقلارنى بېرىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مۇتتەقىيلەرنىڭ (تەقۋادارلارنىڭ) ئالاھىدىلىكلىرىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار شۇنداق كىشىلەركى، كۆزگە كۆرۈنمەيدىغان، سەزگۈ ئەزالىرى بىلەن بىۋاسىتە بىلىنمەيدىغان غەيب ئىشلارغا چىن دىلىدىن ئىشىنىدۇ. بۇ غەيب ئىشلار ئاللاھ تائالا ۋەھىي ئارقىلىق پەيغەمبەرلىرىگە خەۋەر بەرگەن، پەقەت ئەقىل بىلەنلا بىلىش مۇمكىن بولمايدىغان ئىشلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، مەسىلەن پەرىشتىلەر، جەننەت، دوزاخ ۋە باشقا شۇنىڭغا ئوخشاش ئىشلار. ئىمان دېگەن نەرسە ئاللاھقا، پەرىشتىلىرىگە، كىتابلىرىغا، پەيغەمبەرلىرىگە، ئاخىرەت كۈنىگە ۋە ياخشى-يامان تەقدىرنىڭ ئاللاھتىن ئىكەنلىكىگە ئىقرار قىلىش، شۇنداقلا قەلب، تىل ۋە ئەزالار بىلەن ئەمەلىي تەستىقلاشنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئومۇميۈزلۈك بىر ئۇقۇمدۇر.

ئۇلار غەيبكە بولغان ئىشەنچى بىلەن بىرگە، نامازنى ئۇنىڭ ۋاقتىدا، شەرتلىرى، رۇكۇنلىرى، ۋاجىبلىرى ۋە سۈننەتلىرىگە رىئايە قىلغان ھالدا، مۇكەممەل ۋە داۋاملىق ئادا قىلىدۇ. شۇنداقلا ئاللاھ ئۇلارغا ئاتا قىلغان مال-مۈلۈكتىن، زاكاة قاتارلىق ۋاجىب ئىبادەتلەرنى ۋە ئىختىيارىي سەدىقىلەرنى ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئۈمىد قىلىپ چىقىم قىلىدۇ. ئۇلار مال-مۈلۈكنىڭ ئۆز كۈچى بىلەن ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ ئاتاسى بىلەن ئىكەنلىكىنى چوڭقۇر چۈشىنىدۇ ۋە شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ يولىدا ئىنپاق قىلىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• غەيبكە ئىمان قىلىش ئىسلامنىڭ ئاساسىدۇر: ئىنسان پەقەت ئۆز كۆزى بىلەن كۆرگەن ياكى قولى بىلەن تۇتقان نەرسىگىلا ئىشەنسە، ئىماننىڭ مەنىسى چەكلىنىپ قالىدۇ. ھەقىقىي مۇئمىن ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرى خەۋەر بەرگەن ھەممە ئىشقا چىن دىلىدىن ئىشىنىدۇ. بۇ ئىنساننىڭ قەلبىنى كەڭ قىلىپ، ئۇنىڭ روھىي دۇنياسىنى بېيىتىدۇ.
• ناماز ئىماننىڭ ئەمەلىي ئىپادىسىدۇر: نامازنى مۇكەممەل ۋە داۋاملىق ئادا قىلىش مۇئمىننىڭ ئاللاھ بىلەن بولغان ئالاقىسىنى مۇستەھكەملەيدۇ. ناماز ئارقىلىق ئىنسان ئۆزىنى تەربىيەلەيدۇ، سەۋر-تاقەتلىك بولىدۇ ۋە گۇناھلاردىن يىراقلىشىدۇ.
• ئىنپاق قىلىش ئاللاھقا بولغان شۈكرىنىڭ ئىپادىسىدۇر: ئاللاھ بەرگەن رىزىقتىن ئىنپاق قىلىش، مال-مۈلۈكنىڭ ئەسلىدە ئاللاھنىڭ ئاتاسى ئىكەنلىكىنى ئېتىراپ قىلىشتۇر. بۇ ئىنساننى بېخىللىقتىن قۇتۇلدۇرۇپ، جەمئىيەتتە ئىناقلىق ۋە قېرىنداشلىق روھىنى تارقىتىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنساننىڭ پۈتۈن ھاياتىنى قамرايدۇ: بۇ ئايەت ئىمان، ئىبادەت ۋە ئىجتىمائىي مەسئۇلىيەتنى بىرلەشتۈرگەن. ئىسلام پەقەت قەلبتىكى ئىشەنچلا ئەمەس، بەلكى ئەمەلىي ھاياتتا كۆرۈنىدىغان ئىبادەت ۋە ياخشىلىق ئەمەللىرىدىن ئىبارەتتۇر.
• بۇ ئايەت ئىنساننى ياخشىلىققا ئۈندەيدۇ: ئاللاھقا ۋە غەيبكە ئىشىنىش، ناماز ئوقۇش ۋە سەدىقە بېرىش ئارقىلىق ئىنسان ئۆزىنىڭ روھىي ۋە ماددىي ھاياتىنى ياخشىلاشقا تىرىشىدۇ. بۇ ئەمەللەر ئىنساننى جەمئىيەتتە ھۆرمەتلىك ۋە ئىززەتلىك قىلىدۇ، ئاخىرەتتە بولسا ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ۋە جەننەتكە ئېرىشتۈرىدۇ.