سوره طہ — آيت 45

1) لفظن جي معنيٰ:

• يَفْرُطَ: حد کان وڌي وڃڻ، جلدي ڪنهن کي سزا ڏيڻ يا تڪڙ ۾ نقصان رسائڻ.
• يَطْغَىٰ: سرڪشي ڪرڻ، حد کان تجاوز ڪرڻ، ظلم ۾ وڌي وڃڻ.

2) آيت جي تفسير:

حضرت موسيٰ ۽ حضرت هارون عليہما السلام فرعون ڏانهن وڃڻ کان اڳ الله تعاليٰ کي عرض ڪيو ته: اي اسان جا پالڻهار! اسان کي اها ڳڻتي آهي ته متان فرعون اسان کي سزا ڏيڻ ۾ جلدي نه ڪري، يعني اسان کي دعوت ڏيڻ کان اڳ ئي نه مارائي ڇڏي يا قيد نه ڪري وٺي، يا وري اهو ته متان هو حق کي قبول ڪرڻ کان انڪار ڪندي سرڪشي ۽ ظلم ۾ وڌي وڃي ۽ اسان سان بدسلوڪي ۾ حد کان تجاوز ڪري ڇڏي. ٻنهي پيغمبرن پنهنجي انساني فطرت مطابق پنهنجي دل جي ڳالهه الله تعاليٰ آڏو رکي، ۽ ان ۾ ڪا به بي ادبي نه هئي، بلڪه اهو الله تعاليٰ کان مدد ۽ حفاظت جي طلب جو اظهار هو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي تسلي ڏني ته موسيٰ ۽ هارون عليہما السلام کي به اهڙي ئي ڳڻتي هئي، تنهنڪري امت جي ڪمزوري ۽ خوف کي الله تعاليٰ سڃاڻي ٿو ۽ معاف ڪري ٿو.
• انسان کي پنهنجي دل جي ڳالهه ۽ ڊپ الله تعاليٰ آڏو رکڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي سچو ۽ وفادار بندو آهي جيڪو پنهنجي رب سان سڀ ڪجهه ونڊي.
• الله تعاليٰ پنهنجن نبي ڪريم ﷺ کي اڳ ۾ ئي ٻڌائي ڇڏيو ته ”ڊڄ نه، آءٌ اوھان سان گڏ آهيان، ٻڌان ٿو ۽ ڏسان ٿو“ (طہ: 46)، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته الله تعاليٰ پنهنجن دوستن کي ڪڏهن به اڪيلو نه ٿو ڇڏي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته دعوت ۽ حق جي راهه ۾ دشمن جي ظلم کان ڊڄڻ انساني فطرت آهي، پر الله تي ڀروسو رکڻ سان اهو ڊپ دور ٿي وڃي ٿو.
• قرآن مجيد ۾ نبي ڪريم ﷺ جا واقعا بيان ڪري الله تعاليٰ اسان جي دلين کي مضبوط ڪري ٿو ته جيئن اسان به مشڪلاتن ۾ ثابت قدم رهيون ۽ الله جي مدد تي يقين رکيون.