Anbiyo surasi — Oyat 3

Kalimalarning ma'nolari:

• لَاهِيَةً – g'ofil, beparvo, yuz o'girgan.
• قُلُوبُهُمْ – ularning qalblari.
• وَأَسَرُّوا – yashirdilar, maxfiy tutdilar.
• النَّجْوَى – o'zaro maxfiy suhbat, pichirlashib maslahatlashish.
• الَّذِينَ ظَلَمُوا – zulm qilganlar, ya'ni mushriklar, kofirlar.
• أَفَتَأْتُونَ – bas, sizlar kelasizmi? Ya'ni ergashasizmi?
• السِّحْرَ – sehr-jodu.
• وَأَنتُمْ تُبْصِرُونَ – holbuki, sizlar bilib turibsizlar, ko'rib turibsizlar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Qur'onga quloq solayotgan, ammo qalblari undan g'ofil bo'lgan kofirlarning holatini bayon qilmoqda. Ular Qur'onni eshitadilar, lekin qalblari undan yuz o'girgan, dunyo lazzatlari va behuda ishlar bilan band bo'lgani uchun uning ma'nosini anglamaydilar. Ular o'zlaricha Qur'onga beparvo munosabatda bo'lishadi.

So'ngra Alloh taolo zolimlarning yashirincha qilgan suhbatlarini eslatadi. Quroyshning kofir rahbarlari odamlarni Payg'ambar alayhissalomga ergashishdan qaytarish maqsadida o'zaro maxfiy maslahatlashib, shunday deyishardi: "Bu Muhammad odamlardan biri, xolos. U ham sizlar kabi oddiy bir inson, unda hech qanday ustunlik yo'q. Uning keltirgan narsasi esa sehr-jodudan boshqa narsa emas. Qanday qilib sizlar uning sehriga ergashasizlar? Holbuki, u sizlardan farq qilmaydigan oddiy bashar ekanini o'z ko'zingiz bilan ko'rib turibsizlar-ku?!"

Ya'ni ular Payg'ambar alayhissalomning inson ekanini bahona qilib, uning haqligini inkor etishga urinardilar. Ular o'zlarining bu e'tirozlari bilan Payg'ambarning risolatini rad etmoqchi bo'lishardi. Holbuki, Payg'ambarning inson bo'lishi uning haqligiga zid emas, balki bu Allohning hikmati va rahmatidir. Alloh taolo barcha payg'ambarlarni o'z qavmlaridan bo'lgan insonlardan yuborgan.

Foydalar va saboqlar:

• Ushbu oyatdan olamizki, kofirlarning qalblari haqdan g'ofil bo'lsa ham, ular haq so'zni eshitadilar, lekin undan foyda olmaydilar. Chunki ularning qalblari dunyo mashg'ulotlari bilan band.
• Yashirincha qilingan makr-hiylalar Allohga oshkordir. Ular qanchalik yashirishmasin, Alloh ularning barchasini biladi va ularni hisobga oladi.
• Payg'ambarlarning inson bo'lishi ularning haqligiga dalolat qiladi, chunki Alloh taolo farishtalarni emas, balki odamlar orasidan o'z elchilarini tanlaydi. Bu esa odamlarga ularga murojaat qilish va ulardan o'rganish oson bo'lishi uchundir.
• Qur'onni sehr deb atash kofirlarning eng katta iftirolari va yolg'onlaridandir. Chunki Qur'on o'zining go'zalligi, balog'ati va haqiqati bilan mo''jizadir, sehr esa yolg'on va aldovdir.
• Haqni bilgan holda undan yuz o'girish eng katta zulmdir. Ular Payg'ambarning rostgo'y ekanini bilgan holda, faqat takabburlik va hasad tufayli unga ergashmadilar.