سوره انبیاء — آيت 3

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• لَاهِيَةً: غافل، بي خبر، ٻئي ڪنهن ڪم ۾ مشغول.
• قُلُوبُهُمْ: سندن دلون.
• أَسَرُّوا: لڪايو، ڳجهو رکيو.
• النَّجْوَى: ڳجهي صلاح، لڪل ڳالهيون.
• الَّذِينَ ظَلَمُوا: جن ظلم ڪيو، يعني مشرڪ ۽ ڪافر.
• بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ: انسان جيڪو توهان جهڙو آهي.
• السِّحْرَ: جادو.
• تُبْصِرُونَ: توهان ڏسي رهيا آهيو، يعني توهان کي خبر آهي.

2) تفسير:

هن آيت ۾ الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته ڪافر ۽ مشرڪ قرآن ٻڌڻ وقت پنهنجي دلين سان غافل ۽ بي پرواهه هئا. سندن دلون دنيا جي فضول ڳالهين ۽ خواهشن ۾ مشغول هيون، ان ڪري قرآن جي حقيقت ۽ حڪمت کي سمجهي نه سگهيا. اهي ظالم ماڻهو ڳجهي طور تي گڏ ٿي صلاحون ڪرڻ لڳا ته ماڻهن کي نبي ڪريم ﷺ تي ايمان آڻڻ کان روڪيو وڃي. اهي چوندا هئا ته محمد ﷺ به اسان وانگر هڪ عام انسان آهي، هن ۾ ٻي ڪا خاص ڳالهه ناهي، ۽ جيڪو قرآن هن آندو آهي اهو جادو آهي. پوءِ چئو ته توهان ان جادو ڏانهن ڇو وڃي رهيا آهيو ۽ ان جي پيروي ڪري رهيا آهيو، حالانڪه توهان پاڻ ڄاڻو ٿا ته هي هڪ انسان آهي ۽ هي سڀ جادو آهي؟

3) فائدا ۽ سبق:

• قرآن مجيد کي غفلت ۽ بي پرواهي سان نه ٻڌڻ گهرجي، پر ان کي دل سان ٻڌي ۽ سمجهي عمل ڪرڻ گهرجي.
• دنيا جي فضول ڳالهين ۽ خواهشن ۾ مشغول ٿي قرآن کان منهن موڙڻ ظلم ۽ نقصان جو سبب آهي.
• ڪافر ۽ مشرڪ هميشه حق کي لڪائڻ ۽ دشمني ڪرڻ لاءِ ڳجهيون صلاحون ڪندا رهيا آهن، پر الله تعاليٰ سندن سڀ ڳجهيون ڳالهيون ٻڌندڙ ۽ ڄاڻندڙ آهي.
• نبي ڪريم ﷺ جي انسان هجڻ ۾ ڪا به خرابي ناهي، ڇاڪاڻ ته هر رسول انسان ئي هو، ۽ انسان هجڻ نبوت جي مخالفت جو سبب نٿو بڻجي.
• قرآن کي جادو چوڻ ۽ ان کان پاسو ڪرڻ اهو ئي پراڻو بهانو آهي، جيڪو هر دور ۾ حق جي مخالفن استعمال ڪيو آهي.
• اسلام ۽ قرآن جي تعليمات ۾ اهڙي حقيقت ۽ هدايت آهي، جيڪا انسان کي دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي ڏئي ٿي؛ ان ڪري اسان کي گهرجي ته قرآن کي محبت، دلچسپي ۽ سمجهڻ سان پڙهون ۽ ان تي عمل ڪريون.