سوره انبیا — آیه 80

معانی کلمات:

• لَبوس: در لغت به معنای هر چیزی است که پوشیده میشود؛ در این آیه منظور زره جنگی است که در جنگها برای محافظت از بدن استفاده میشود.
• بأس: به معنای سختی، جنگ و آسیب ناشی از سلاح دشمن است.
• تُحصِنَکُم: شما را حفظ کند و از گزند محافظت نماید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از نعمتهای بزرگ خود بر حضرت داود علیهالسلام اشاره میکند و میفرماید: ما به داود صنعت ساختن زره را آموختیم؛ زرهی که از حلقههای آهنی به هم پیوسته ساخته میشد و به گونهای طراحی شده بود که هم سنگین و مانع حرکت نباشد و هم بدن را به خوبی بپوشاند. این زره برای شما مردم ساخته شد تا در جنگها و هنگام رویارویی با دشمن، شما را از آسیب سلاحها و ضربات کاری محافظت کند و از کشته شدن یا زخمی شدن جلوگیری نماید.

این تعلیم الهی، یک نعمت بزرگ و بینظیر بود که خداوند به دست پیامبر خود داود علیهالسلام به بشریت ارزانی داشت؛ چرا که پیش از آن، مردم در جنگها از پوست حیوانات یا صفحات سخت و غیرقابل انعطاف استفاده میکردند که یا سنگین بود یا بدن را به خوبی نمیپوشاند. اما خداوند به داود این هنر و دانش را عطا کرد تا زرهی بسازد که هم سبک باشد و هم محافظت کامل ایجاد کند.

سپس خداوند با لحنی پرسشی و بیدارکننده میفرماید: «پس آیا شما شکرگزار این نعمت هستید؟» این پرسش برای تحریک حس شکرگزاری در انسانهاست؛ زیرا اگر انسان به این نعمت بزرگ توجه کند و بداند که این دانش و صنعت از جانب خدا و به دست یک پیامبر به او رسیده است، باید در برابر این لطف الهی سر تعظیم فرود آورد و شکرگزار باشد. این خطاب میتواند متوجه حضرت داود و خاندان او باشد که باید شکر این نعمت را به جا آورند و نیز متوجه همه مردم، به ویژه کسانی که از این نعمت بهرهمند میشوند.

فواید و پیامهای آیه:

1. علم و صنعت، نعمتی الهی است: خداوند به پیامبران خود دانشهای کاربردی میآموزد تا بشر از آن بهرهمند شود؛ پس علم و فنّاوری نه تنها با دین منافاتی ندارد، بلکه از الطاف الهی است و باید در مسیر خدمت به بشریت به کار گرفته شود.
2. تلفیق دین و دنیا: حضرت داود علیهالسلام علاوه بر مقام نبوت و رسالت، صنعتگری ماهر بود؛ این نشان میدهد که دین اسلام، انسان را به کار و تلاش و فراگیری مهارتهای مفید دعوت میکند و عبادت واقعی، خدمت به خلق خدا در کنار ارتباط با خالق است.
3. اهمیت امنیت و دفاع: خداوند به بشر آموخت که برای حفظ جان و امنیت خود، ابزار دفاعی بسازد؛ این درس بزرگی است که مسلمانان باید در زمینه دفاع از خود و کیان جامعه اسلامی توانمند باشند و از پیشرفتهای دفاعی غافل نشوند.
4. شکر نعمت، عامل بقای آن است: پرسش «فهل أنتم شاکرون» یادآور این حقیقت است که نعمتها با شکرگزاری پایدار میمانند و با ناسپاسی از دست میروند. شکر واقعی نیز استفاده درست از نعمت در مسیر رضایت خداوند است.
5. خداوند، منشأ همه خیرات است: هر دانش و توانایی که بشر به آن دست مییابد، ریشهای الهی دارد؛ بنابراین انسان نباید مغرور شود و خود را بینیاز از خدا ببیند، بلکه باید همواره به یاد داشته باشد که همه چیز از فضل و رحمت پروردگار است.