سوره انبیا — آیه 79

معانی کلمات:

• فَهَّمْنَاهَا: به او (سلیمان) فهماندیم و یاد دادیم؛ یعنی داود حکم صادر کرد، اما سلیمان را به درک عمیقتر و دقیقترِ آن قضیه رساندیم.
• حُکْمًا: داوری، قضاوت صحیح، و نبوت.
• عِلْمًا: دانش و آگاهیِ گسترده به احکام شرع و حقایق امور.
• سَخَّرْنَا: رام و مطیع ساختیم.
• یُسَبِّحْنَ: خدا را پاک و منزّه میشمارند (تسبیح میگویند).

تفسیر آیه:

در داستان دو برادر که یکی صاحب گوسفندان و دیگری صاحب کشتزار بود و گوسفندان به کشتزار آسیب زده بودند، داود (علیهالسلام) حکم کرد که گوسفندان به صاحب کشتزار داده شوند تا خسارت جبران گردد. اما ما این قضاوت را به سلیمان (علیهالسلام) فهماندیم و او حکم دقیقتری صادر کرد: گوسفندان به صاحب کشتزار سپرده شوند تا از شیر، پشم و منافع آنها بهرهمند شود و در عوض، کشتزارِ آسیب دیده را اصلاح کند؛ سپس هر چیز به صاحب اصلی خود بازگردد. این حکم، هم عدالت را رعایت میکرد و هم مصلحت هر دو طرف را در نظر میگرفت.

به هر دو پیامبر — داود و سلیمان — حکم (نبوت و قضاوت صحیح) و علم (دانش احکام و بصیرت) عطا کردیم و هیچیک را بدون این مواهب نگذاشتیم. همچنین کوهها را برای داود رام ساختیم که با او تسبیح خدا میگفتند و پرندگان نیز همراه او خدا را پاک و منزّه میشمردند. اینها همه به قدرت و اراده ما انجام شد و ما بر انجام چنین کارهایی توانا و آگاه بودهایم.

فواید و پیامهای آیه:

• خداوند به بندگان خود، بهویژه پیامبران، درک و فهمی فراتر از ظاهر امور میبخشد و این نشانه لطف و حکمت اوست.
• در قضاوت و حل اختلافات، باید بهدنبال راهی بود که عدالت با مصلحت هر دو طرف همراه باشد؛ نه فقط جبران خسارت، بلکه حفظ کرامت و منافع همه.
• علم و حکمت، موهبتی الهی است که باید قدر آن را دانست و در مسیر بندگی و خدمت به خلق به کار گرفت.
• تسبیح و یاد خدا، نه فقط وظیفه انسان، بلکه زبان حال همه موجودات است؛ کوهها و پرندگان نیز خدا را تسبیح میگویند و این نشانه عظمت و حضور خدا در همه هستی است.
• خداوند بر هر کاری تواناست و رام کردن کوهها و پرندگان برای او آسان است؛ پس انسان باید به قدرت بیپایان او توکل کند و از او یاری بجوید.