Сураи Аль-Хаджж — Оят 40

1. Маънои калимаҳое, ки ба шарҳ ниёз доранд:

• أُخْرِجُوا: берун карда шуданд, яъне аз ҷои худ бо зӯрӣ ва беадолатона ронда шуданд.
• دِيَارِهِم: хонаҳо ва шаҳрҳои онҳо, ки дар ин ҷо мақсад шаҳри Макка аст.
• بِغَيْرِ حَقٍّ: бе ягон гуноҳ ва сабаби ҳақиқӣ.
• صَوَامِعُ: ибодатгоҳҳои роҳибон (дарвешони насронӣ), ки дар онҳо ба худо парастиш мекарданд.
• بِيَعٌ: калисоҳои насрониён (ҷамъи калимаи «бӣъа»).
• صَلَوَاتٌ: ҷойҳои ибодати яҳудиён, ки дар онҳо намоз мехонданд.
• مَسَاجِدُ: масҷидҳои мусулмонон, ки ҷойи намоз ва зикри Худованд аст.
• دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ: Худованд ба воситаи ҷанг ва муқовимат байни одамон баъзеро бо баъзеи дигар бозмедорад, то зулм паҳн нашавад.
• عَزِيزٌ: ғолиб ва тавонманд, ки ҳеҷ кас бар ӯ ғолиб намешавад.

1. Тафсири оят:

Ин оят дар бораи он мӯъминоне сухан мегӯяд, ки кофирон онҳоро бе ягон гуноҳ аз хонаҳои худ берун карданд. Ягона «айби» онҳо ин буд, ки мегуфтанд: «Парвардигори мо Худост» — яъне танҳо Аллоҳро ба ягонагӣ эътироф мекарданд ва ба Ӯ имон доштанд. Ҳамин эътиқоди пок ба онҳо бало шуд ва онҳоро аз Ватан ронданд.

Сипас Худованд ҳикмати бузургеро баён мекунад: агар Ӯ ба воситаи ҷанг ва муқовимати байни одамон баъзеро бо баъзеи дигар бознадошта бошад, замин пур аз зулм мешуд ва ҳақ мағлуб мегардид. Дар натиҷа ҳамаи ҷойҳои ибодат — ибодатгоҳҳои роҳибон, калисоҳои насрониён, ибодатгоҳҳои яҳудиён ва масҷидҳои мусулмонон, ки дар онҳо номи Аллоҳ бисёр зикр мешавад — хароб мешуданд. Яъне, агар мубориза бо золимон намебуд, золимон ҳамаи марказҳои ибодати Худоро нест мекарданд ва роҳи парастиши Парвардигор баста мешуд.

Баъдан Худованд ваъдаи қатъӣ медиҳад: ҳар касе, ки дини Ӯро ёрӣ кунад, Аллоҳ низ ӯро ёрӣ мекунад ва бар душманон ғолиб мегардонад. Бегумон Аллоҳ тавоно ва ғолиб аст; Ҳеҷ кас наметавонад бар Ӯ ғолиб шавад ва Ҳеҷ чиз аз қудрати Ӯ берун нест.

1. Фоидаҳои ин оят:

• Ин оят нишон медиҳад, ки имон ба Аллоҳ ва гуфтани «Парвардигори мо Худост» бузургтарин шараф барои инсон аст, ҳатто агар барои он аз хона ва Ватан ронда шавад.
• Худованд адолатро тавассути муқовимат ва ҷиҳод барқарор мекунад, то зулм тамоми заминро фаро нагирад ва ҷойҳои ибодат хароб нашаванд.
• Ҳамаи пайғамбарон ва пайравони онҳо дар ҳама давру замонҳо ҷойҳои ибодат доштанд ва озодии ибодат ҳаққи ҳамаи инсонҳост.
• Ҳар касе дини Худоро ёрӣ кунад, Аллоҳ ӯро дастгирӣ мекунад; ин ваъдаи Худованд аст ва ҳаргиз хилоф намешавад.
• Аллоҳ тавоно ва ғолиб аст; пас мӯъмин бояд ҳеҷ гоҳ аз душманон натарсад ва ба қудрати Парвардигор таваккал кунад.
• Ин оят ба мусулмонон умед мебахшад, ки ҳарчанд душманон зулм кунанд, оқибат пирӯзӣ аз они ҳақ аст ва дини Худо ҳимоя мешавад.