Аль-Хаджж сүресі — Аят 40

1. Сөздердің мағынасы:

• أُخْرِجُوا — қуылды, шығарылды.
• دِيَارِهِم — олардың үйлері, мекендері.
• بِغَيْرِ حَقٍّ — ешбір кінәсіз, әділетсіз түрде.
• صَوَامِعُ — монахтардың ғибадатханалары.
• بِيَعٌ — шіркеулер (христиандардың ғибадат орындары).
• صَلَوَاتٌ — яһудилердің ғибадат орындары.
• مَسَاجِدُ — мұсылмандардың мешіттері.
• دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍ — Аллаһтың адамдарды бір-бірімен тойтаруы, яғни жақсылықты зұлымдықтан қорғау үшін күрес пен жазаны заңдастыруы.
• عَزِيزٌ — жеңілмейтін, құдіретті, ұлы.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Аллаһ жолында қуғын-сүргінге ұшыраған мұсылмандар туралы баяндайды. Олар туған жерлерінен ешқандай қылмыс жасамай, тек «Біздің Раббымыз — Аллаһ» дегендері үшін ғана әділетсіз түрде қуылды. Басқаша айтқанда, олардың жалғыз «кінәсі» — Аллаһқа сену және Оны жалғыз Тәңір деп мойындау еді.

Содан кейін Аллаһ Тағала адамзат тарихындағы маңызды бір заңдылықты ашады: егер Аллаһ зұлымдықты жақсылықпен, қысымшылықты әділеттілікпен тойтаруды бұйырмағанда, жер бетіндегі барлық ғибадат орындары — монахтардың ғибадатханалары, христиан шіркеулері, яһудилердің ғибадат орындары және мұсылмандардың мешіттері — қиратылып, жойылып кетер еді. Бұл жерде Аллаһ барлық дін өкілдерінің ғибадат орындарын атап өтіп, олардың қорғалуы қажеттігін көрсетеді. Әсіресе мешіттер ерекше аталады, өйткені оларда Аллаһтың есімі көптеп зікір етіледі.

Аллаһ Тағала өзінің дінін қорғаған адамдарға міндетті түрде көмек беретінін уәде етеді. Шынында да, Аллаһ — өте қуатты, ешкім оны жеңе алмайтын, ұлы және құдіретті.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Иман үшін қиындыққа төзу — үлкен сауап. Бұл аят иман жолында қуғын-сүргінге ұшырағандардың мақтауға лайық екенін көрсетеді. Иманды жүректе ұстау — батырлық.
• Аллаһ әділеттілікті қорғайды. Ол зұлымдықтың таралуына жол бермейді, жақсылық пен әділеттілікті қорғау үшін заңдылықтар белгілейді.
• Барлық ғибадат орындары құрметке лайық. Аятта әртүрлі дін өкілдерінің ғибадат орындары аталып, олардың қорғалуы қажеттігі байқалады. Бұл — дінаралық бейбітшілік пен өзара құрметтің негізі.
• Аллаһқа сену — ең үлкен артықшылық. «Біздің Раббымыз — Аллаһ» деген сөз — иманның мәні. Бұл сөз адамды Аллаһқа жақындатады және оған қиындықтарға төзуге күш береді.
• Аллаһ дінін қорғағандарға көмектеседі. Кімде-кім Аллаһтың дінін қорғауға тырысса, Аллаһ оған жеңіс пен қолдау береді. Бұл — үлкен үміт пен сенімділік.
• Мешіттер — Аллаһты зікір ететін орындар. Аят мешіттердің ерекше орнын атап, онда Аллаһтың есімі көптеп аталатынын айтады. Бұл мешітке деген құрметті арттырады.
• Аллаһ — қуатты және жеңілмейтін. Ол өзінің дінін қорғаушыларға сенімді қолдау көрсетеді. Бұл — мұсылмандар үшін үлкен жұбаныш пен күш-қуат көзі.