سوره نور — آیه 63

معانی کلمات:

• تَسَلَّلُونَ: پنهانی و یک‌به‌یک از مجلس خارج شدن.
• لِوَاذًا: پناه بردن برخی به برخی دیگر و پشت یکدیگر قایم شدن.
• فِتْنَةٌ: گرفتاری، بلا و امتحان سخت.
• عَذَابٌ أَلِيمٌ: عذاب دردناک و جانکاه.

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! خطاب و صدازدن پیامبر را در میان خودتان مانند صدازدن یکدیگر قرار ندهید؛ یعنی او را با نام کوچک یا نسبت به پدرش صدا نزنید (مثل: یا محمد یا ابن عبدالله)، بلکه با احترام و تکریم بگویید: یا نبی الله، یا رسول الله. همچنین وقتی پیامبر شما را به کاری فرامی‌خواند، دعوت او را مانند دعوت افراد عادی و مسائل پیش پاافتاده تلقی نکنید؛ بلکه باید با شتاب و جدیت تمام به فرمان او پاسخ گویید و در اجرای آن پیشی بگیرید.

خداوند به خوبی می‌داند کسانی از شما که با حیله و پنهانی، بدون اجازه از مجلس پیامبر خارج می‌شوند و برای پنهان‌کردن عمل خود به یکدیگر پناه می‌برند و پشت هم قایم می‌شوند، چه کسانی هستند. اعمال آنان بر او پوشیده نیست و سزای خود را خواهند دید.

پس کسانی که با فرمان پیامبر مخالفت می‌کنند و از دستور او سرپیچی می‌نمایند، باید به شدت بترسند و برحذر باشند از اینکه به گرفتاری و بلایی در دنیا دچار شوند یا در آخرت به عذابی دردناک و جانکاه گرفتار آیند.

فواید و پیام‌های آیه:

• احترام به پیامبر اسلام و رعایت ادب در برابر ایشان، نشانه ایمان و محبت به خداوند است و مسلمانان را به پیروی از سنت و سیره ایشان ترغیب می‌کند.
• اطاعت از پیامبر، اطاعت از خداست؛ زیرا او جز به خیر و صلاح بندگان امر نمی‌کند. پس مخالفت با او، زمینه‌ساز گرفتاری در دنیا و عذاب در آخرت است.
• این آیه به ما می‌آموزد که در برابر اولیای دین و علما و بزرگان نیز باید ادب و احترام را نگه داریم و از رفتارهای جسورانه پرهیز کنیم.
• خداوند بر اعمال پنهانی ما آگاه است؛ بنابراین باید در خلوت و جلوت، تقوا پیشه کنیم و از کارهای پنهانی که نشانه نفاق است دوری گزینیم.
• اسلام دینی است که بر ادب، احترام متقابل و اطاعت از رهبری الهی تأکید دارد و این اصول، زمینه‌ساز سعادت و آرامش جامعه اسلامی است.