Naml surasi — Oyat 11

Kalima ma'nolari:

• ظَلَمَ – o'ziga zulm qildi, gunoh qildi.
• بَدَّلَ – almashtirdi, o'zgartirdi.
• حُسْنًا – yaxshilikni, tavbani.
• سُوءٍ – yomonlikdan, gunohdan keyin.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o'z payg'ambarlariga xitob qilib, ularni qo'rquvdan xotirjam qilmoqda. Ya'ni: Ey Muso, sen qo'rqma! Chunki mening huzurimda elchilarim va payg'ambarlarim uchun qo'rquv yo'q. Ammo kim o'z joniga zulm qilsa, ya'ni biror gunohga qo'l ursa, so'ngra tavba qilib, yomonligini yaxshilikka almashtirsa – ya'ni gunohdan keyin chin dildan tavba qilib, solih amallarga yuzlansa, bas, albatta, Men unga nisbatan mag'firatli va rahmli bo'laman. Men uning gunohini kechiraman va undan qo'rquvni olib tashlayman.

Bu oyatda Alloh taolo Muso alayhissalomga xitob qilib, unga payg'ambarlik berilgan muqaddas joyda uni taskin beradi. Muso alayhissalom asosini tashlaganlarida, u ilon bo'lib harakatlanganda qo'rqib ketgan edilar. Shunda Alloh unga: "Qo'rqma, Men huzurimda elchilarim qo'rqmaydi", deb aytdi. Lekin bu oyatda istisno qilinadigan holat ham bayon qilinmoqda: agar biror payg'ambar yoki banda gunoh qilib qo'ysa-yu, keyin tavba qilib, o'zini tuzatsa, Alloh uni kechiradi va unga rahm qiladi. Bu esa Allohning keng mag'firatini va rahmatining cheksizligini ko'rsatadi.

Foydalar:

1. Alloh taoloning rahmati va mag'firati juda kengdir. Bandasi qanchalik gunoh qilmasin, agar chin dildan tavba qilsa, Alloh uni kechiradi. Bu esa insonga umid bag'ishlaydi va uni Allohning rahmatidan umidsizlikka tushishdan qaytaradi.
2. Tavba qilish eshigi har doim ochiqdir. Gunohdan keyin ham inson o'zini tuzatishi, yaxshi amallar bilan yomonliklarini almashtirishi mumkin. Bu islom dinining osonligi va inson tabiatiga mosligini ko'rsatadi.
3. Payg'ambarlar ham inson bo'lib, ulardan ham kichik xatolar sodir bo'lishi mumkin, lekin ular tezda tavba qilib, Allohga qaytadilar. Bu esa bizga o'rnakdir – xato qilganimizda tavba qilishdan uyalmaylik.
4. Allohning "G'afur" va "Rahim" ismlari mo'minlarga taskin beradi. Gunohkor banda Allohning rahmatidan umidini uzmasligi kerak, chunki Alloh kechiruvchi va mehribondir.
5. Ushbu oyat musulmonlarga tavba qilish orqali ruhiy poklanish va Allohga yaqinlashish yo'lini o'rgatadi. Bu esa inson qalbini yumshatadi va uni yaxshilikka yetaklaydi.