سوره نمل — آيت 11

1) ڪجهہ لفظن جي معنيٰ:

* ظَلَمَ: ظلم ڪيو، يعني پاڻ تي ظلم ڪري گناهه جو ارتڪاب ڪيو.

* بَدَّلَ: بدلائي ڇڏيو، مٽائي ڇڏيو.

* حُسْنًا: چڱائي، نيڪي ۽ توبهه.

* سُوءٍ: بڇڙائي، برائي ۽ گناهه.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت پنهنجي کان اڳ واري آيت سان ڳنڍيل آهي، جنهن ۾ الله تعاليٰ پنهنجي نبي موسيٰ عليه السلام کي تسلي ڏني هئي ته سندس رسالت واري جاءِ تي کانئس سواءِ ٻيا به آهن، پر انهن کي خوف نه ٿيندو آهي. ان کان پوءِ هن آيت ۾ هڪ اهم اصول بيان ڪيو ويو آهي ته، جيڪڏهن ڪو ماڻهو پنهنجي ڪنهن غلطي يا گناهه جي ڪري پاڻ تي ظلم ڪري ٿو ۽ پوءِ ان بڇڙي عمل کي چڱي عمل سان مٽائي ٿو، يعني سچي دل سان توبهه ڪري ٿو ۽ پنهنجي رفتار درست ڪري ٿو، ته پوءِ الله تعاليٰ ان کي معاف ڪرڻ وارو ۽ مٿس ٻاجهارو آهي. هو نه رڳو ان جا گناهه معاف ڪري ٿو، پر ان تي پنهنجي خاص رحمت ۽ ٻاجهه به فرمائي ٿو.

هن آيت جو مفهوم اهو آهي ته الله جي رحمت کان مايوس نه ٿيڻ گهرجي. انسان کان ڪا چوڪ ٿي وڃي ته ان کي فوراً توبهه ڪرڻ گهرجي ۽ آئينده لاءِ پاڻ سنوارڻ گهرجي. الله تعاليٰ جي ٻاجهه ۽ بخشش تمام وڏي آهي، هو پنهنجي ٻانهن جي توبهه کي قبول ڪرڻ ۽ انهن جا گناهه معاف ڪرڻ لاءِ هميشه تيار آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

* الله جي ٻاجهه ۽ رحمت تي ڀروسو: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ جو رحم ۽ ٻاجهه تمام وڏي آهي. اسان کي گناهن کان پوءِ به الله جي رحمت کان مايوس نه ٿيڻ گهرجي.

* توبهه جي اهميت: هي آيت توبهه جي اهميت ۽ ان جي قبوليت جو يقين ڏياري ٿي. جيڪڏهن اسان سچي دل سان توبهه ڪريون ٿا ۽ پنهنجا عمل درست ڪريون ٿا، ته الله اسان جا گناهه معاف فرمائي ٿو.

* اسلام جي سهڻائي: اسلام هڪ اهڙو مذهب آهي جيڪو انسان کي هميشه اميد ۽ آسرو ڏئي ٿو. اهو ماڻهن کي مايوسيءَ جي اونداهيءَ مان ڪڍي روشنيءَ ۽ اميد جي راهه ڏانهن وٺي وڃي ٿو.

* پاڻ سنوارڻ جي ترغيب: هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان پنهنجي غلطين کي تسليم ڪري، انهن کي سڌاريون ۽ چڱا ڪم ڪريون، ته جيئن الله جي رحمت ۽ بخشش جو مستحق بڻجي سگهون.