Qasos surasi — Oyat 34

Kalimalarning ma'nolari:

• Afsah – so‘zda eng ravon, notiq.
• Rid’an – yordamchi, ko‘makchi.
• Yusaddiqunī – meni tasdiqlaydi, so‘zlarimni ma’qullaydi.

Tafsir:

Muso alayhissalom Robbisiga iltijo qilib, o‘zining da’vat vazifasini bajarishdagi zaif tomonlarini bayon qildi. U avvalgi gunohi — Misrda bir kishini urib o‘ldirganini eslatib, Fir’avn va uning qavmi bundan xabar topib, uni qasos olishlari mumkinligidan qo‘rqishini aytdi. So‘ngra u akasi Horunni vositachi qilib ko‘rsatdi: “Ey Robbim, mening akam Horun mendan ko‘ra tili ravonroq, so‘zlashi aniq va notiqroqdir. Uni men bilan birga yubor — menga yordamchi bo‘lsin va mening so‘zlarimni tasdiqlasin. U mening da’vatimni qo‘llab-quvvatlasin, toki Fir’avn va uning odamlari mening so‘zlarimni yolg‘onga chiqarmasliklari uchun. Men ularning meni yolg‘onchiga chiqarishlaridan qo‘rqaman.”

Muso alayhissalomning bu iltimosi o‘z zaifligini tan olish emas, balki da’vat ishida eng to‘g‘ri vositalarni tanlash edi. U akasi Horunning notiqlik qobiliyati orqali haqiqatni yanada ta’sirchan yetkazishni, shu bilan Fir’avnning e’tirozlariga barham berishni istadi. Horun uning yonida bo‘lib, uning so‘zlarini tasdiqlaydigan, hujjatlarini mustahkamlaydigan yordamchi bo‘lishi kerak edi.

Foydalar:

1. Yaxshi niyat va to‘g‘ri vosita tanlash – Islom da’vatida Alloh yo‘lida eng yaxshi usul va vositalarni tanlashga undaydi. Muso alayhissalom o‘ziga yordamchi sifatida notiq akasini so‘rab, jamoaviy ishning ahamiyatini ko‘rsatadi.
2. Kamchilikni tan olish va Allohga iltijo – Inson o‘z zaif tomonlarini tan olib, Allohdan yordam so‘rashi — kamtarlik va tavakkulning belgisi. Bu musulmonlarga o‘zlarini yolg‘iz hisoblamaslikni, balki Allohga va birodarlariga tayanishni o‘rgatadi.
3. Birodarlik va hamkorlik – Muso va Horunning hamkorligi, birodarlar o‘rtasidagi o‘zaro yordam va birlikning go‘zal namunasi. Islomda haqiqat yo‘lida bir-birini qo‘llab-quvvatlash — buyuk fazilat.
4. Da’vatda sabr va ehtiyotkorlik – Muso alayhissalomning Fir’avn kabi zolim hukmdor oldida ehtiyotkorlik bilan ish tutishi, da’vatchilarga hikmat va muloyimlik bilan yondashishni o‘rgatadi.
5. Allohning yordamiga ishonch – Muso alayhissalomning iltimosi ijobat qilinib, Horun unga yordamchi qilib berildi. Bu Alloh taoloning bandalarining duo va iltijolarini eshitishi va ularga eng yaxshi tarzda yordam berishini ko‘rsatadi.