سوره قصص — آیه 50

معانی کلمات:

• یَسْتَجِیبُوا: پاسخ دهند، اجابت کنند.
• أَهْوَاءَهُمْ: جمع «هوی» به معنای خواهشهای نفسانی و امیال بیاساس.
• هُدًى: راهنمایی، هدایت و رهنمون الهی.
• الظَّالِمِینَ: ستمگران، کسانی که با کفر و پیروی از هوی، بر خود ستم روا میدارند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! اگر مشرکان و کافران دعوت تو را اجابت نکردند و نتوانستند کتابی همانند قرآن یا تورات بیاورند، و هیچ حجتی برایشان باقی نماند، پس بدان که آنان از روی دلیل و برهان سخن نمیگویند، بلکه تنها از خواهشهای نفسانی خود پیروی میکنند. هیچکس گمراهتر از کسی نیست که بدون هیچ راهنمایی از جانب خداوند، از هوای نفس خویش تبعیت کند و عقل و فطرت خود را نادیده بگیرد. چنین کسی در تاریکی جهل و گمراهی غوطهور است و هیچ چیز نمیتواند او را به سوی حق رهنمون شود. خداوند متعال نیز افرادی را که با ظلم و ستم، راه کفر و طغیان را در پیش گرفته و از حدود الهی تجاوز میکنند، به راه سعادت و رستگاری هدایت نمیکند، زیرا آنان خود با انتخاب هوای نفس، شایستگی هدایت را از دست دادهاند.

فواید و پیامهای آیه:

• پیروی از هوای نفس، ریشهی تمام گمراهیها و انحرافات انسان است و انسان را از صراط مستقیم دور میسازد.
• دین اسلام بر پایهی عقل، منطق و حجت استوار است و هرگز از پیروان خود نمیخواهد کورکورانه از چیزی تبعیت کنند؛ بلکه آنان را به تفکر و اندیشه دعوت میکند.
• کسی که در جستجوی حقیقت باشد، خداوند او را رها نمیکند و راه هدایت را به او نشان میدهد؛ اما ظالمانی که با آگاهی، حق را انکار میکنند، از رحمت هدایت الهی محروم میمانند.
• این آیه هشدار جدی به انسان است که مبادا خواهشهای نفسانی را جایگزین وحی و عقل سلیم کند، زیرا عاقبت چنین کاری جز حسرت و ندامت نیست.