Аль Имран сүрөсү — Аят 128

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ – «Сага алардын иши боюнча эч нерсе таандык эмес» дегенди билдирет. Башкача айтканда, пенделердин тагдыры, алардын туура жолго келиши же азапка тартылышы – баары Аллахтын гана колунда.
• أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ – «Же болбосо, алардын тообосун кабыл кылып, кечирим берет» деген мааниде. Бул жерде «тообо кылууга ылайыктуу кылып, жол көрсөтүү» мааниси да бар.
• أَوْ يُعَذِّبَهُمْ – «Же аларды азапка салат» дегенди түшүндүрөт.
• فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ – «Чындыгында алар залымдар» дегенди билдирет, башкача айтканда өздөрүнүн каапырлыгы жана душмандыгы менен өздөрүнө зыян келтирүүчүлөр.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Ухуд согушунда мушриктердин башчыларынын душмандык кылган иштеринен улам, пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) аларга каршы дуба кылганда, Аллах Таала ага мындай деп билдирди: «Оо, Мухаммад, сен алардын ишине ээ эмессиң, алардын тагдырын чечүү сенин колуңда эмес. Бардык иш-чаралар, өкүм жана бийлик жалгыз Аллахка гана таандык. Сен сабыр кыл, Аллах алардын ортосунда өз өкүмүн чыгарганга чейин күт».

Андан соң Аллах алардын үч абалдын биринде болоорун айтты: же алардын кээ бирлерине тообо кылууну насип кылып, ыйманга келишет жана Аллах алардын тообосун кабыл алат; же алар каапырлыктарында жана залымдыктарында туруп алып, акыретте жана дүйнөдө азапка тартылышат. Себеби алар өздөрүнүн каапырлыгы жана душмандыгы менен залымдык кылып, азапка татыктуу болушту.

Пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) алардын иши боюнча эч нерсе таандык эмес. Ал – Аллах тарабынан жиберилген пенде, анын милдети – адамдарды эскертүү, Аллахтын динине чакыруу жана ага каршы келгендер менен күрөшүү. Ал эми жүрөктөрдү туура жолго буруу, тообо кылууга насип кылуу же азаптоо – баары Аллахтын гана колунда.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын өкүмүнө моюн сунуу: Бул аят бизге бардык иштерде Аллахтын өкүмүнө баш ийүүнү жана Анын чечимине ыраазы болууну үйрөтөт. Пайгамбарга да өз каалоосу менен эмес, Аллахтын буйругу менен иш кылуу керектиги эскертилген.
• Тообонун кадыры: Аллах тообо кылууга мүмкүнчүлүк берет жана кечиримдүү. Бул – Аллахтын ырайымынын кеңдигин көрсөтөт. Кимде-ким тообо кылса, Аллах аны кабыл кылат. Бул бизди үмүттөндүрөт жана Аллахтын ырайымына болгон ишенимди бекемдейт.
• Залымдыктын акыбети: Каапырлыкта жана залымдыкта туруп алгандар акыретте азапка тартылышат. Бул адилеттиктин орношун жана Аллахтын адил өкүм кылуучу экендигин билдирет.
• Пайгамбардын милдети: Пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) – эскертүүчү жана жакшы кабар алып келүүчү. Ал адамдарды ыйманга чакырат, бирок жүрөктөрдү буруу Аллахтын колунда. Бул бизге даават кылууда сабырдуу болууну жана натыйжаны Аллахтан күтүүнү үйрөтөт.
• Исламдын кең пейилдиги: Бул аят исламдын душмандарына да тообо кылууга жол ачык экендигин көрсөтөт. Ислам – ырайым жана кечирим дини. Кимде-ким ыйманга келсе, Аллах анын өткөн күнөөлөрүн кечирет. Бул – исламдын сулуулугу жана анын адамдарды жакшылыкка чакыруучу табияты.