સૂરા આલ-ઇમરાન — આયત 128

١) શબ્દોના અર્થ:

• لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ: તમારો આ મામલામાં કોઈ અધિકાર નથી, બધો અધિકાર ફક્ત અલ્લાહને છે.
• أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ: અથવા અલ્લાહ તેમની તૌબા (પશ્ચાત્તાપ) કબૂલ કરે અને તેમને માફ કરે.
• أَوْ يُعَذِّبَهُمْ: અથવા તેમને અઝાબ (યાતના) આપે.
• ظَالِمُونَ: તેઓ જાતિ પર જુલમ કરનારા છે, અત્યાચારી છે.

٢) આયતની તફસીર:

આ આયત ઉહુદના યુદ્ધના સંદર્ભમાં ઉતરી છે. જ્યારે મુશરિકો (બહુદેવવાદીઓ)એ રસૂલુલ્લાહ ﷺ અને સહાબાઓ સામે અત્યાચાર કર્યો, ત્યારે આપ ﷺએ કેટલાક મુશરિક સરદારો માટે બદદુઆ કરી. તે સમયે અલ્લાહ તઆલાએ આ આયત ઉતારીને ફરમાવ્યું કે:

હે નબી! તમારો આ લોકોના મામલામાં કોઈ અધિકાર નથી. બધો ફેંસલો અને અધિકાર ફક્ત અલ્લાહ પોતાના હાથમાં ધરાવે છે. તે જાણે છે કે કોના માટે શું યોગ્ય છે. હોઈ શકે કે આ લોકોમાંથી કેટલાકને અલ્લાહ તૌફીક (હિદાયત) આપે અને તેઓ ઇસ્લામ કબૂલ કરી લે, પછી અલ્લાહ તેમની તૌબા કબૂલ કરે અને તેમને માફ કરી દે. અથવા જે લોકો કુફ્ર (અવિશ્વાસ) પર જ અડગ રહે, તેઓ પોતાના જુલમ અને અત્યાચારના કારણે અઝાબના હકદાર બને, તો અલ્લાહ તેમને દુનિયા અને આખિરતમાં અઝાબ આપે.

આનો સાર એ છે કે અલ્લાહ જ આ મામલાનો માલિક છે. તે ઇચ્છે તો તેમને હલાક કરે, ઇચ્છે તો તેમને હાર આપે, ઇચ્છે તો તેમને તૌબાની તૌફીક આપે જેથી તેઓ ઇસ્લામ લાવે, અથવા ઇચ્છે તો તેમને અઝાબ આપે જો તેઓ કુફ્ર પર જ રહે. નબી ﷺ ના હાથમાં આ મામલો નથી; આપ તો ફક્ત અલ્લાહના બંદા અને રસૂલ છો, જેમને લોકોને ચેતવણી આપવા અને તેમની સાથે જિહાદ કરવા માટે મોકલવામાં આવ્યા છે.

٣) આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. અલ્લાહની સર્વોચ્ચ સત્તા: બધા મામલાઓનો ફેંસલો ફક્ત અલ્લાહના હાથમાં છે. તે જ સર્વશક્તિમાન અને ન્યાયકર્તા છે.
2. નબી ﷺ ની મહાનતા: આ આયત દર્શાવે છે કે નબી ﷺ પણ અલ્લાહના બંદા છે અને આપના હાથમાં કોઈ દૈવી અધિકાર નથી. આનાથી ઇસ્લામની તૌહીદ (એકેશ્વરવાદ)ની શિક્ષા સ્પષ્ટ થાય છે.
3. તૌબાનો દરવાજો ખુલ્લો છે: અલ્લાહ તઆલા પોતાના બંદાઓ માટે તૌબાનો દરવાજો હંમેશા ખુલ્લો રાખે છે. જે પણ સાચા દિલથી તૌબા કરે, અલ્લાહ તેને માફ કરે છે.
4. અલ્લાહની રહેમત અને ઇન્સાફ: અલ્લાહ તઆલા દયાળુ છે, પણ સાથે ન્યાયકર્તા પણ છે. જે લોકો જાણી