آل عمران سۈرىسى — ئايەت 128

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ: سىزنىڭ بۇ ئىشتا ھېچقانداق ھوقۇقىڭىز يوق، ھۆكۈم پەقەت ئاللاھ تائالاغا خاستۇر.
• أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ: ياكى ئاللاھ ئۇلارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىپ، ئۇلارنى كەچۈرۈم قىلىدۇ.
• أَوْ يُعَذِّبَهُمْ: ياكى ئۇلارنى ئازابلىدۇ.
• ظَالِمُونَ: ئۇلار زالىملاردۇر، يەنى كۇفرى ۋە گۇناھ-مەئسىيەت بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچىلاردۇر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت ئۇھۇد جېڭىدىن كېيىن نازىل بولغان. ئۇھۇد جېڭىدە مۇشرىكلارنىڭ رەھبەرلىرى مۇسۇلمانلارغا قاتتىق زىيان يەتكۈزگەن ئىدى. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئۇلارغا قارشى دۇئا قىلىپ، ئۇلارنىڭ ھالاك بولۇشىنى تىلىگەن. شۇ چاغدا ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتنى نازىل قىلىپ، پەيغەمبەرگە مۇنداق دەيدۇ: ئى پەيغەمبەر، بەندىلەرنىڭ ئىشى سىزنىڭ قولۇڭىزدا ئەمەس، بەلكى پۈتۈن ئىش ئاللاھ تائالانىڭ ئىلكىدىدۇر. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ ئىشىنى بىر تەرەپ قىلىدۇ: ياكى ئۇلارنىڭ قەلبىنى ئىسلامغا ئېچىپ، تەۋبە قىلىشىغا تەۋپىق بېرىپ، ئۇلارنى كەچۈرۈم قىلىدۇ؛ ياكى ئەگەر ئۇلار كۇفرىدا چىڭ تۇرۇپ، زۇلۇم قىلىشنى داۋاملاشتۇرسا، ئۇلارنى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئازابلىدۇ. چۈنكى ئۇلار زالىملاردۇر، يەنى ئۆزلىرىنىڭ كۇفرى ۋە گۇناھلىرى بىلەن ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچىلاردۇر، شۇڭا ئازابقا لايىقتۇر.

بۇ ئايەت پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا تەسەللى بېرىش ۋە ئۇنىڭغا ئاللاھنىڭ ھۆكۈمىگە سەۋر قىلىشنى ئۆگىتىش ئۈچۈن نازىل بولغان. پەيغەمبەرنىڭ ۋەزىپىسى پەقەت ئاگاھلاندۇرۇش ۋە ئىسلامغا دەۋەت قىلىش، ھۆكۈم قىلىش ئەمەس. ھۆكۈم قىلىش پەقەت ئاللاھ تائالاغا خاستۇر. ئاللاھ تائالا بەندىلەرنىڭ تەۋبە قىلىشىنى ياكى ئازابلىنىشىنى ئۆزىنىڭ ھېكمىتىگە ئاساسەن بېكىتىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا ھەممە ئىشنىڭ ھەقىقىي ئىگىسىدۇر، ھۆكۈم پەقەت ئۇنىڭغا خاستۇر. بۇ ئىسلامنىڭ ئاساسىي ئېتىقادى بولۇپ، مۇسۇلمان كىشى ھەممە ئىشتا ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىشى كېرەك.
• پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالاممۇ ئۆزىنىڭ شەخسىي ئارزۇسى بويىچە ھۆكۈم قىلمايدۇ، بەلكى ئاللاھنىڭ ۋەھىيىسىگە بويسۇنىدۇ. بۇ مۇسۇلمانلارغا پەيغەمبەرنىڭ ئەمەلىيىتىنى ئۈلگە قىلىشنى ئۆگىتىدۇ.
• ئاللاھ تائالا تەۋبە قىلغان بەندىلىرىنى كەچۈرۈم قىلىدۇ، ھەتتا ئۇلار ئىلگىرى قاتتىق دۈشمەنلىك قىلغان بولسىمۇ. بۇ ئىسلامنىڭ رەھىمدىللىكىنى ۋە كەڭ قورساقلىقىنى كۆرسىتىدۇ.
• زۇلۇم قىلغانلار ئاخىرەتتە ئازابقا دۇچار بولىدۇ. بۇ ئادالەتنىڭ ئەمەلگە ئېشىشىدۇر ۋە مۇسۇلمانلارنى سەۋر قىلىشقا، ئاللاھنىڭ ھۆكۈمىگە رازى بولۇشقا تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنسانلارنىڭ قەلبىنى ئىسلامغا ئېچىش ئۈچۈن دۇئا قىلىش ۋە ياخشىلىق بىلەن مۇئامىلە قىلىشنى تەشەببۇس قىلىدۇ، نەپرەت ۋە ئۆچمەنلىك ئەمەس.