Iz tus`idoona wa laa talwoona `alaaa ahadinw war Rasoolu yad`ookum feee ukhraakum fa asaabakum ghammam bighammil likailaa tahzanoo `alaa maa faatakum wa laa maaa asaabakum; wallaahu khabeerum bimaa ta`maloon
📖 ترجمو (سنڌيءَ ۾)
📖 سنڌيءَ ۾
جڏھن اوھين پري ٿي ڀَڳؤ ۽ ڪنھن ھڪ تي (ڪنڌ ڦيري) نه ٿي واجھايوَ ۽ پيغمبر اوھان کي اوھان جي پُٺيان سڏيندو رھيو پوءِ (خداءِ) اوھان کي ڏک تي ڏک جو بدلو ڏنو (اِھو) ھن لاءِ ته جيڪي اوھان کان ٿي ويو نڪي تنھن تي ۽ جيڪي اوھان کي پھتو نڪي تنھن تي غمگين ٿيو، ۽ جيڪي اوھان ڪندا آھيو تنھن جي الله خبر رکندڙ آھي.
🌐 Additional reference in اردو
🌐 اردو
(وہ وقت بھی یاد کرنے کے لائق ہے) جب تم لوگ دور بھاگے جاتے تھے اور کسی کو پیچھے پھر کر نہیں دیکھتے تھے اور رسول الله تم کو تمہارے پیچھے کھڑے بلا رہے تھے تو خدا نے تم کو غم پر غم پہنچایا تاکہ جو چیز تمہارے ہاتھ سے جاتی رہی یا جو مصیبت تم پر واقع ہوئی ہے اس سے تم اندوہ ناک نہ ہو اور خدا تمہارے سب اعمال سے خبردار ہے
تُصْعِدُونَ: اوچائيءَ طرف چڙهي رهيا هئا، يعني جبل تي چڙهي ڀڄي رهيا هئا.
لَا تَلْوُونَ: نه موٽي ڏسو ٿا، نه ڪنهن ڏانهن ڌيان ڏيو ٿا.
أُخْرَاكُمْ: اوھان جي پويان، يعني پٺيان.
فَأَثَابَكُمْ: پوءِ اوھان کي بدلو ڏنو.
غَمًّا بِغَمٍّ: ھڪ غم جي بدلي ٻيو غم، يعني تڪليف مٿان تڪليف.
خَبِيرٌ: خبر رکندڙ، ڄاڻندڙ.
2) آيت جي تفسير:
اي مؤمنو! ياد ڪريو اهو وقت جڏھن اوھين اُحد جي ميدان ۾ شڪست کائي جبل ڏانهن ڀڄي چڙهي رهيا هئا ۽ اوھان مان ڪو به ڪنهن ڏانهن نه ڏسي رهيو هو، نه ڪنهن جي مدد ڪري رهيو هو، ۽ نه وري موٽي پويان ڏسي رهيو هو. انهن سخت گهڙين ۾ به رسول الله ﷺ پنهنجي جاءِ تي ثابت قدم رهيا ۽ اوھان کي پويان کان سڏيندا رهيا ته ”اي الله جا ٻانها! مون ڏانهن اچو، مون ڏانهن اچو.“ پر اوھين ڊپ ۽ پريشانيءَ جي حالت ۾ نه سڏ ٻڌو ۽ نه ڪنهن ڏانهن ڌيان ڏنو.
پوءِ الله تعاليٰ اوھان کي ان غفلت ۽ نافرمانيءَ جو بدلو اهو ڏنو ته اوھان تي غم مٿان غم نازل ٿيو. هڪ غم ته اهو هو ته فتح ۽ مالِ غنيمت هٿان نڪري ويو، ٻيو غم اهو هو ته اوھان کي قتل ۽ زخمن جو سامنا ڪرڻو پيو، ۽ ٽيون وڏو غم اهو هو ته اوھان ۾ اها خبر پکڙجي وئي ته رسول الله ﷺ شهيد ٿي ويا آهن. اهڙي طرح اوھان کي تڪليف مٿان تڪليف ملي.
الله تعاليٰ اهو سڀ ڪجهه ان لاءِ ڪيو ته اوھين اڳتي هلي دنيا جي ڪنهن به نقصان تي ۽ ڪنهن به تڪليف تي ايترو غم نه ڪريو، ڇاڪاڻ ته جڏھن اوھان کي معلوم ٿي ويو ته نبي ڪريم ﷺ زنده آهن ۽ محفوظ آهن، تڏھن اوھان تي اهو وڏو صدمو آسان ٿي ويو ۽ اوھان سمجهي ورتو ته نبِي ﷺ جي سلامتيءَ جي مقابلي ۾ مال ۽ جان جو نقصان ڪجهه به ناهي.
۽ الله تعاليٰ اوھان جي سڀني عملن ۽ دلين جي حالتن کان چڱي طرح خبر رکندڙ آهي، اوھان جو ڪو به عمل ۽ ڪا به نيت کانس لڪل ناهي.
3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:
الله جي نبي جي محبت ۽ شفقت: مشڪل ترين گهڙين ۾ به رسول الله ﷺ پنهنجن صحابن کي سڏيندا رهيا ۽ انهن جي سلامتيءَ جي فڪر ۾ رهيا. اهو ئي سبب آهي جو نبي ڪريم ﷺ سان محبت ايمان جو حصو آهي.
نافرمانيءَ جو نتيجو: صحابن ڪرام جي هڪ غلطيءَ (مخالفتِ حڪم) سبب امت کي اهو سبق مليو ته الله جي حڪمن جي نافرماني دنيا ۾ به نقصان ۽ آخرت ۾ به نقصان جو سبب بڻجي ٿي.
مشڪلن ۾ صبر ۽ ثابت قدمي: دنيا ۾ مالي نقصان، جاني نقصان ۽ ٻيون تڪليفون اچن ٿيون، پر انهن تي حد کان وڌيڪ غم نه ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته الله تعاليٰ هر شيءِ جو ڄاڻندڙ آهي ۽ هو ئي بندن جي لاءِ بهترين فيصلو ڪندڙ آهي.
الله جي رحمت ۽ معافي: انهن سخت غلطين ۽ شڪست کان پوءِ به الله تعاليٰ صحابن ڪرام کي معاف ڪيو ۽ انهن جي درجا بلند ڪيا. اهو ثابت ڪري ٿو ته الله تعاليٰ معاف ڪرڻ وارو ۽ رحم ڪرڻ وارو آهي.
اسلام ۽ قرآن جي سچائي: قرآن مجيد ۾ اهڙا واقعا بيان ڪيا ويا آهن جيڪي تاريخ جو حصو بڻجي ويا. اهي واقعا اسان کي سيکارين ٿا ته اسلام هڪ حقيقي ۽ زنده دين آهي، جنهن ۾ الله تعاليٰ پنهنجي بندن کي تربيت ڏئي ٿو ۽ انهن کي ڪاميابيءَ ۽ سعادت جو رستو ڏيکاري ٿو.
ڪافرن جي دلين ۾ ھن سببان سگھو دھشت وجھنداسون جو الله سان اھڙيءَ شيءِ کي شريڪ ڪيائون جنھن لاءِ الله ڪا سَنَد نه لاٿي آھي، ۽ سندن جاءِ باہ آھي، ۽ (اُھو) ظالمن جو ھنڌ بڇڙو آھي.
اوھان مان جن اُنھيءَ ڏينھن مُنھن موڙيو جو ٻه ٽوليون (ھڪ ٻئي جي) سامھون ٿيون ته اُنھن کي شيطان سندن ڪجھ ڪِئي جي شامت کان سواءِ نه ٿيڙيو، ۽ بيشڪ الله اُنھن کي معافي ڏني، ڇوته الله بخشڻھار بُردبار آھي.
SurahQuran.com was founded as a humble effort to serve the Noble Book and the pure Sunnah, to invite people to Allah, and to make the religious sciences accessible according to the methodology of the Quran and Sunnah. We praise and thank Allah for His grace, and we ask Him to accept our work and make it sincere for His noble Face.